Melisa lekarska – właściwości, działanie i efekty stosowania
Melisa lekarska, znana również jako cytrynowe ziele, to roślina pochodząca z rejonów Morza Śródziemnego, której właściwości wykorzystywane są od tysiącleci. Jej popularność nie słabnie, a szerokie spektrum działania sprawia, że stała się ona jednym z najczęściej stosowanych ziół w medycynie naturalnej.
Na co pomaga melisa lekarska i jakie są jej najważniejsze właściwości zdrowotne? Co dokładnie zawiera wyciąg z melisy? Czy istnieje wiele przeciwwskazań do stosowania melisy? Czy melisa w ciąży jest bezpieczna?
Spis treści
Czym jest melisa lekarska i co zawiera?
Melisa lekarska (Melissa officinalis L.) to wieloletnia roślina zielna z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), pochodząca z basenu Morza Śródziemnego, Azji Zachodniej i Afryki Północnej. Znana jest również pod różnymi nazwami, takimi jak cytrynowe ziele, pszczelnik, rojownik, matecznik czy pszczołowiec. Właściwości melisy od dawna wykorzystywano w medycynie ludowej, a dziś jest szeroko rozpowszechniona w formie naparów, kapsułek, a także olejków eterycznych z melisy.
Melisa zawiera wiele cennych substancji czynnych, które odpowiadają za jej dobroczynne działanie. Wśród nich znajdują się:
- olejek eteryczny (cytral, geranial, cytronelal, geraniol, linalol, β-kariofillen, β-pinen) – to głównie on odpowiada za charakterystyczny cytrynowy zapach melisy oraz jej działanie uspokajające i rozluźniające,
- kwasy fenolowe (kwas rozmarynowy, kawowy, ferulowy, chlorogenowy, p-kumarowy) – mają działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające,
- flawonoidy (luteina, kwercetyna, kemferol, apigenina) – działają uspokajająco i przeciwzapalnie, poprawiając zdrowie układu nerwowego,
- garbniki – mają działanie ściągające i przeciwzapalne,
- triterpenoidy (kwas oleanolowy, ursolowy) – działają przeciwwirusowo i przeciwzapalnie,
- witamina C – wpływa na wzmocnienie odporności i poprawia kondycję skóry,
- karotenoidy – mają działanie antyoksydacyjne, wspomagają wzrok i chronią przed uszkodzeniami komórek,
- chlorofil – wykazuje działanie oczyszczające i detoksykacyjne,
- sole mineralne (miedź, mangan, cynk, żelazo) – wspierają funkcjonowanie organizmu i metabolizm,
- śluzy i żywice – mają działanie ochronne na błony śluzowe przewodu pokarmowego.
Głównym surowcem są świeże liście i ulistnione szczyty pędów melisy, które są zbierane z niekwitnących roślin, a następnie suszone w cieniu w warunkach naturalnych lub w suszarni, w temperaturze poniżej 35 stopni Celsjusza.
Melisa – właściwości i działanie na organizm
Melisa jest rośliną o szerokim działaniu na organizm ludzki. Zawarte w niej substancje aktywne mają właściwości lecznicze, które wspierają zdrowie zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Oto niektóre z najważniejszych właściwości melisy lekarskiej:
- uspokajające i wyciszające – melisa wykazuje działanie relaksujące, które pomaga w redukcji stresu i napięcia nerwowego, ze względu na właściwości uspokajające jest idealna dla osób narażonych na długotrwały stres,
- nasenne – działa wspomagająco w leczeniu bezsenności, szczególnie gdy problemy z zasypianiem wynikają z lęku czy nadmiernego napięcia nerwowego,
- przeciwlękowe i antydepresyjne – badania wykazały, że ekstrakt ze świeżych liści melisy może pomóc w zmniejszeniu objawów lęku i poprawy nastroju,
- przeciwskurczowe – melisa działa rozkurczowo na mięśnie gładkie, co pomaga w przypadku dolegliwości trawiennych oraz skurczów jelitowych,
- trawienne i żółciopędne – wspomaga proces trawienia i pomaga w przypadku wzdęć, bólu brzucha i niestrawności,
- przeciwbólowe – pomaga w bólów głowy, migren oraz dolegliwości związanych z napięciem mięśniowym,
- przeciwzapalne – dzięki zawartości kwasu rozmarynowego melisa wykazuje silne działanie przeciwzapalne,
- przeciwwirusowe – melisa działa w walce z wirusem opryszczki (HSV-1), przyspieszając gojenie pęcherzyków,
- przeciwbakteryjne i bakteriobójcze – pomaga w walce z infekcjami bakteryjnymi, szczególnie w obrębie układu pokarmowego,
- przeciwgrzybicze – melisa pomaga w leczeniu infekcji grzybiczych, w tym grzybów skóry,
- antyoksydacyjne – działa ochronnie na komórki organizmu, neutralizując wolne rodniki i chroniąc przed stresem oksydacyjnym,
- moczopędne – pomaga w usuwaniu nadmiaru wody z organizmu,
- napotne – melisa wspomaga wydzielanie potu, co może pomóc w obniżeniu temperatury ciała,
- hipotensyjne – może obniżać ciśnienie krwi, szczególnie w sytuacjach stresowych,
- hipolipemizujące – pomaga w obniżaniu poziomu trójglicerydów i cholesterolu VLDL.
Na co pomaga melisa?
Za sprawą bogactwa składników aktywnych zastosowanie melisy w medycynie naturalnej jest niezwykle szerokie. Poznaj właściwości cytrynowego ziela i dowiedz się, jak może wspierać zdrowie, od poprawy jakości snu i redukcji stresu, po poprawę funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego.
Melisa na uspokojenie, stres i lęk
Melisa jest jedną z najskuteczniejszych roślin w leczeniu stresu i napięcia nerwowego. Badania pokazują, że regularne korzystanie z melisy zmniejsza poziom lęku, pomaga w koncentracji oraz redukuje rozdrażnienie. To idealne rozwiązanie, gdy potrzebujesz chwilowego wyciszenia po ciężkim dniu.
Melisa na sen i bezsenność
Melisa jest doskonałym środkiem wspomagającym zasypianie. Olejek eteryczny melisy pomaga w przypadku problemów ze snem związanych z lękiem, stresem lub nadmierną pobudliwością nerwową. Picie naparu z melisy na godzinę przed snem może znacznie poprawić jakość odpoczynku.
Melisa na trawienie i wzdęcia
Melisa działa łagodząco na przewód pokarmowy, wspomaga trawienie, pomaga w przypadku wzdęć, bólu brzucha, a także w leczeniu zespołu jelita drażliwego (IBS). Jej działanie rozkurczowe wpływa na złagodzenie skurczów jelitowych i poprawę pracy układu trawiennego.
Melisa na ciśnienie krwi
Ekstrakt z melisy może wspierać obniżenie ciśnienia krwi, szczególnie u osób, u których wysokie ciśnienie jest wynikiem stresu. Działa również na regulację przepływu krwi, co przyczynia się do poprawy funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego.
Melisa na bóle głowy i migreny
Melisa może być pomocna w łagodzeniu bólów głowy i migren, szczególnie tych wywołanych stresem lub napięciem mięśniowym. Olejek z melisy może działać rozluźniająco na mięśnie szyi i głowy, co przynosi ulgę w tego typu dolegliwościach.
Melisa dla kobiet – PMS i menopauza
Melisa wykazuje właściwości, które pomagają łagodzić objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS), takie jak rozdrażnienie, wahania nastroju czy bóle brzucha. Wspiera również łagodzenie objawów menopauzy, takich jak uderzenia gorąca i drażliwość.
Melisa na skórę i opryszczkę
Melisa wykazuje silne działanie przeciwwirusowe, szczególnie w leczeniu opryszczki wargowej (HSV-1). Pomaga przyspieszyć gojenie pęcherzyków oraz zmniejszyć nasilenie objawów. Może także być pomocna przy trądziku, łupieżu, zapaleniu dziąseł, ukąszeniach owadów i użądleniach oraz przy stanach zapalnych skóry.
Polecane suplementy
Co daje codzienne picie melisy?
Regularne picie melisy przynosi szereg korzyści zdrowotnych. Ze względu na swoje cenne właściwości lecznicze i działanie, stosowanie rośliny może pozytywnie wpływać na wiele układów w organizmie i wspierać codzienne funkcjonowanie, przynosząc:
- lepszą jakość snu,
- mniej stresu i napięcia,
- poprawę trawienia,
- regulację ciśnienia krwi,
- łagodniejsze objawy PMS,
- ochronę wątroby,
- wspomaganie profilu lipidowego (niższy poziom trójglicerydów i cholesterolu).
Dzięki tym właściwościom roślina jest szczególnie polecana osobom żyjącym w stresie, mającym problemy ze snem lub układem trawiennym. Jej regularne spożywanie może stanowić prosty, naturalny sposób na wsparcie zdrowia i poprawę ogólnego samopoczucia.
Po jakim czasie działa melisa?
Efekty zależą od indywidualnych potrzeb organizmu oraz formy, w jakiej jest dostarczana do ustroju. Działanie uspokajające odczuwalne jest już po 30 minutach po wypiciu naparu. W przypadku problemów z zasypianiem efekty są widoczne po godzinie od wypicia herbaty. Jeśli chodzi o pierwsze regularne efekty, zwykle pojawiają się po kilku dniach systematycznego picia naparu. Pełne rezultaty (np. PMS, stres przewlekły) można zaobserwować po 2–4 tygodniach. Według badań klinicznych po 2 miesiącach stosowania rośliny następuje poprawa snu, redukcja napięcia oraz zmniejszenie objawów depresji.
Jak stosować melisę?
Aby cieszyć się dobroczynnym działaniem melisy, warto wiedzieć, w jakiej formie ją przyjmować. Największą popularnością cieszy się napar z liści melisy. By go przyrządzić, wystarczy zalać wrzącą wodą 1–2 łyżeczki suszu, a następnie parzyć pod przykryciem 5–10 minut. Pić 2–3 filiżanki dziennie. Wieczorem, szczególnie przy problemach ze snem, warto wypić taki napój na ok. 30 minut przed planowanym snem.
Formy melisy – napar, kapsułki, olejek
Melisa dostępna jest w różnych formach, które odpowiadają różnym preferencjom i potrzebom. Poza naparem z liści (suszu w torebkach) można ją przyjmować w postaci:
- ekstraktu / koncentratu (najsilniejsze działanie),
- kapsułek, tabletek,
- kropel,
- olejku eterycznego (do aromaterapii, masaży),
- hydrolatu (do naturalnej pielęgnacji).
Melisa doskonale sprawdza się także do użytku zewnętrznego – ekstrakt z liści rośliny stanowi częsty składnik kremów, żelów oraz szamponów.
Melisa – przeciwwskazania i skutki uboczne
Choć melisa jest bezpieczna przy krótkotrwałym przyjmowaniu, warto pamiętać, że nie wszyscy mogą korzystać z jej cennych właściwości. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z niskim ciśnieniem krwi (melisa może je dodatkowo obniżyć), alergią na rośliny z rodziny jasnotowatych (szałwia, mięta, lawenda), a także kierowcy (melisa może powodować senność). Pomimo rozlicznych właściwości leczniczych melisa nie jest wskazana też osobom przyjmującym leki nasenne i uspokajające, a także kobietom w ciąży i w okresie karmienia piersią (jej przyjmowanie należy skonsultować z lekarzem).
Bibliografia