Imbir – właściwości lecznicze, stosowanie i działanie imbiru
Imbir to jedna z najstarszych i najlepiej przebadanych roślin stosowanych w fitoterapii. Już w medycynie ajurwedyjskiej i tradycyjnej medycynie chińskiej korzeń imbiru wykorzystywano do wspierania układu pokarmowego, łagodzenia mdłości i wzmacniania odporności. Dziś wiemy, że właściwości tego aromatycznego kłącza mają solidne podstawy, a jego działanie zostało potwierdzone w licznych analizach naukowych.
Jakie są najważniejsze właściwości prozdrowotne imbiru? Na co pomaga imbir i w jakiej ilości go spożywać, by wzmocnić organizm? Czy kłącze imbiru jest odpowiednie dla każdego? Jak stosować imbir na przeziębienie?
Spis treści
- Składniki odżywcze i substancje aktywne imbiru
- Właściwości zdrowotne stosowania imbiru potwierdzone badaniami
- Imbir świeży czy suszony – który ma więcej właściwości?
- Ile imbiru jeść dziennie i jak go stosować?
- Imbir dla kobiet w ciąży i dzieci – czy jest bezpieczny?
- Imbir – przeciwwskazania i skutki uboczne
- Korzyści zdrowotne imbiru – dla kogo szczególnie warto go włączyć do diety?
Składniki odżywcze i substancje aktywne imbiru
Imbir lekarski (Zingiber officinale) należy do rzędu imbirowców i jest spokrewniony z kurkumą oraz kardamonem. Pochodzi z południowych części starożytnych Chin, skąd rozprzestrzenił się do Indii oraz pozostałych regionów Azji. Do Afryki roślina trafiła wraz z ekspansją arabską. W Europie kłącze pojawiło się po raz pierwszy w okolicach I wieku, jako przedmiot handlu z Indiami. Współcześnie to właśnie Indie uznawane są za największego producenta imbiru na świecie.
Imbir zawiera unikalną kombinację substancji bioaktywnych i składników odżywczych, które odpowiadają za jego cenne właściwości prozdrowotne. Za najważniejsze związki obecne w tej roślinie uznaje się:
- gingerol - bioaktywny związek fenolowy występujący w świeżym imbirze,
- shogaol - substancja powstająca podczas suszenia lub podgrzewania kłącza,
- paradol - naturalny związek fenolowy znany z właściwości przeciwutleniających,
- zingeron - aromatyczny związek organiczny odpowiadający za korzenny zapach i smak gotowanego lub suszonego imbiru,
- olejki eteryczne (m.in. zingibereny) - odpowiadające za charakterystyczny zapach rośliny.
Ponadto w składzie imbiru występują antyoksydanty, polifenole, błonnik, witaminy (witamina C, witamina B6) oraz składniki mineralne takie jak magnez, potas, mangan, żelazo, cynk. To właśnie te substancje sprawiają, że imbir wykazuje liczne wartości odżywcze i właściwości zdrowotne, a jego znaczenie żywieniowe jest coraz częściej podkreślane m.in. w diecie śródziemnomorskiej.
Zobacz też artykuł: Antyoksydanty - co to takiego i jak zadbać o dietę bogatą w przeciwutleniacze?
Gingerol – główna substancja odpowiedzialna za właściwości lecznicze imbiru
Gingerol to najważniejszy związek aktywny obecny w świeżym korzeniu imbiru. To substancja należąca do polifenoli, która odpowiada za charakterystyczny smak, aromat i silne działanie biologiczne kłącza.
Badania kliniczne nad gingerolem wskazują, że:
- działa przeciwzapalnie poprzez hamowanie COX-2 (enzymu produkowanego w stanach zapalnych) i NF-κB (kluczowego czynnika regulującego odpowiedź immunologiczną),
- wykazuje właściwości przeciwutleniające, zwiększając aktywność enzymów antyoksydacyjnych i poziom glutationu,
- wraz z shogaolami wpływa na metabolizm glukozy poprzez poprawę wrażliwości na insulinę.
W literaturze naukowej 6‑gingerol jest uznawany za kluczowy składnik odpowiedzialny za działanie imbiru na stany zapalne, dolegliwości bólowe oraz układ trawienny.
Właściwości zdrowotne stosowania imbiru potwierdzone badaniami
Korzeniowi imbiru przypisuje się wiele właściwości prozdrowotnych. Kłącze wykazuje szerokie działanie farmakologiczne, w tym przeciwutleniające, przeciwbakteryjne, przeciwbólowe, przeciwwymiotne, immunomodulujące oraz rozkurczowe. Jego właściwości zostały potwierdzone w licznych badaniach klinicznych, w tym w przeglądach Cochrane Review oraz publikacjach cytowanych przez WHO i EFSA.
Imbir na trawienie i żołądek
Imbir wspomaga układ pokarmowy na wielu poziomach. Przyspiesza opróżnianie żołądka i pobudza jego pracę, co pomaga przy niestrawności i uczuciu ciężkości. Dodatkowo działa rozkurczowo na mięśnie jelit i wspiera mikrobiotę jelitową. Z tego względu może być przydatny przy nudnościach i chorobie lokomocyjnej, mdłościach ciążowych, a także przy wzdęciach i refluksie. Ponadto imbir chroni też błonę śluzową żołądka i może ograniczać rozwój bakterii takich jak Helicobacter pylori.
Imbir jako naturalny środek przeciwzapalny
Imbir działa przeciwzapalnie w sposób zbliżony do NLPZ, ale bez negatywnego wpływu na żołądek. Przyjmowanie rośliny może korzystnie oddziaływać na obniżenie stężenia białka C-reaktywnego (CRP), które związane jest z występowaniem stanów zapalnych w organizmie, zmniejszać wytwarzanie cytokin prozapalnych w ustroju i wpływać na ekspresję genu FOXP3, który może być związany z występowaniem reumatoidalnego zapalenia stawów. Dlatego imbir może łagodzić ból i wspierać osoby cierpiące na osteoartrozę czy przewlekłe stany zapalne stawów. Z analiz wynika, że regularne spożywanie imbiru może nie tylko ograniczać reakcje zapalne, ale także zmniejszać ból mięśni po wysiłku oraz wspomagać regenerację.
Imbir na odporność i przeziębienie
Imbir wspiera układ odpornościowy dzięki działaniu przeciwbakteryjnemu i przeciwwirusowemu. Tradycyjnie stosuje się go jako naturalny środek na przeziębienie i grypę. Pomaga m.in. poprzez działanie rozgrzewające i napotne, wspieranie eliminacji patogenów oraz łagodzenie kaszlu i bólu gardła. Napar z imbiru z dodatkiem cytryny i miodu to jeden z najpopularniejszych naturalnych sposobów na przeziębienie.
Sprawdź też artykuł: Co na odporność? Najlepsze metody na wzmocnienie odporności organizmu w okresie przeziębień i grypy
Imbir a cholesterol i zdrowie serca
Imbir wpływa korzystnie na układ sercowo-naczyniowy. Badania sugerują, że może obniżać poziom LDL i trójglicerydów oraz wspierać prawidłowe ciśnienie krwi. Dzięki swoim właściwościom imbir może sprzyjać poprawie profilu lipidowego oraz redukcji stresu oksydacyjnego. Dodatkowo roślina wykazuje działanie przeciwzakrzepowe. Może być szczególnie pomocny u osób z cukrzycą typu 2 i zaburzeniami metabolicznymi.
Zastosowanie imbiru a odchudzanie
Regularne spożywanie imbiru może wspomagać odchudzanie poprzez działanie termogeniczne i wpływ na metabolizm. Surowiec w niewielkim stopniu przyczyniać się do obniżenia masy ciała oraz poprawy wskaźnika WHR, który bazuje na stosunku obwodu talii do obwodu bioder. Właściwości te mogą być związane z możliwym wpływem imbiru na zwiększenie termogenezy i lipolizy tkanki tłuszczowej.
Z kolei spożywanie wody z dodatkiem imbiru może zmniejszać apetyt i ograniczać podjadanie, co może być pomocne w procesie redukcji masy ciała.
Zobacz też artykuł: Koktajle na odchudzanie - przepisy na koktajle odchudzające
Imbir świeży czy suszony – który ma więcej właściwości?
Świeży imbir ma wyraźnie więcej gingeroli (zwłaszcza 6‑gingerolu) niż w postaci suszonej - w jednym z przeglądów stężenie 6‑gingerolu w świeżym żółtym imbirze było prawie trzy razy wyższe niż w suszonym. Imbir w proszku jest z kolei bogatszy w shogaole, związki aktywne, które mają silniejsze właściwości przeciwzapalne. Ze względu na zróżnicowany profil substancji czynnych warto stosować zarówno świeży, jak i sproszkowany imbir, w zależności od konkretnych potrzeb.
Polecane suplementy
Ile imbiru jeść dziennie i jak go stosować?
Imbir można spożywać na wiele sposobów - jako przyprawę lub w formie ekstraktu. Świeży imbir można dodawać do potraw. Roślina występuje również w formie olejku imbirowego herbaty, syropu oraz soku. Świeży korzeń może być używany jako składnik soków czy koktajli. Z imbiru można przygotować również wywar, który w połączeniu z miodem i cytryną może stanowić wartościowy napój stosowany na przeziębienie.
Ile imbiru dziennie można jeść? Standardowe dawki wykorzystywane w badaniach naukowych zazwyczaj wynoszą od 1 do 3 gramów dziennie (maksymalnie 4 g). Bazując więc na aktualnych danych, warto nie przekraczać tych ilości.
Imbir dla kobiet w ciąży i dzieci – czy jest bezpieczny?
Imbir to roślina, która może być stosowana w ciąży, szczególnie przy mdłościach, jednak jej dawki powinny być umiarkowane (ok. 1 g dziennie). W przypadku dzieci surowiec jest bezpieczny w małych ilościach (najlepiej w formie naparu). W każdym przypadku warto zachować ostrożność i konsultować przyjmowanie większych ilości ze specjalistą.
Imbir – przeciwwskazania i skutki uboczne
Mimo licznych korzyści i prozdrowotnych właściwości, imbir ma też pewne przeciwwskazania. Nie powinny go nadużywać osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, z wrzodami żołądka lub dwunastnicy, a także z kamicą żółciową. Możliwe skutki uboczne obejmują zgagę, podrażnienie żołądka oraz biegunkę. Imbir może też wywoływać nasilenie refluksu przy nadmiernym spożyciu.
Korzyści zdrowotne imbiru – dla kogo szczególnie warto go włączyć do diety?
Imbir jest rośliną o wyjątkowym potencjale i właściwościach odżywczych, łącząca tradycję z nowoczesną nauką. Warto włączyć ten surowiec do diety, zwłaszcza jeśli chcesz wspomagać trawienie i układ pokarmowy, wspierać odporność, zadbać o cholesterol i ciśnienie krwi, a także ograniczyć stany zapalne.
Znaczenie żywieniowe imbiru w kuchni i jego działanie sprawiają, że może być cennym elementem codziennej profilaktyki zdrowotnej, oczywiście pod warunkiem, że stosujesz go rozsądnie i regularnie.
Bibliografia