Olej kokosowy – korzyści, zastosowanie, zagrożenia, kontrowersje

Olej kokosowy – korzyści, zastosowanie, zagrożenia, kontrowersje

Olej kokosowy jest jednym z produktów spożywczych, którego zasadność stosowania wzbudza duże kontrowersje. Wyniki badań naukowych dotyczących jego wpływu na układ krążenia wzajemnie się wykluczają. Zwolennicy oleju kokosowego posiłkują się doniesieniami, które odnoszą się do właściwości jego niektórych składników, a nie samego oleju. Przeciwnicy podkreślają wysoką zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych, nie zastanawiając się nad ich rodzajem. Z pewnością wiadomo, że olej kokosowy ma korzystne efekty dla włosów i skóry przy stosowaniu zewnętrznym. Ale czy olej kokosowy jest zdrowy?

Olej kokosowy rafinowany i nierafinowany

Olej kokosowy jest wytwarzany z miąższu dojrzałych orzechów palmy kokosowej. W krajach tropikalnych olej kokosowy jest spożywany od tysięcy lat, a w ostatnich latach stał się popularny w Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej. Produkcja oleju kokosowego stanowi 2,5% światowej produkcji olejów roślinnych. Ponad 70% światowej produkcji oleju kokosowego pochodzi z Filipin i Indonezji.

W sklepach dostępny jest olej kokosowy nierafinowany i rafinowany. Niezależnie od tego, czy olej kokosowy jest nierafinowany czy rafinowany, skład jego kwasów tłuszczowych nie zmienia się. Olej kokosowy zawiera 91% nasyconych kwasów tłuszczowych oraz 9% nienasyconych kwasów tłuszczowych i jest źródłem:

  • kwasu kaprylowego C-8:0 (8%),
  • kwasu kaprynowego C-10:0 (7%),
  • kwasu laurynowego C-12:0 (49%),
  • kwasu mirystynowego C-14:0 (8%),
  • kwasu palmitynowego C-16:0 (8%),
  • kwasu stearynowego C-18:0 (2%),
  • kwasu oleinowego C-18:1 (6%),
  • kwasu linolowego C-18:2 (2%).

Nierafinowany i rafinowany olej kokosowy – różnice

Olej kokosowy nierafinowany różni się od rafinowanego metodą produkcji, a to wpływa na niektóre jego właściwości – smak, zapach, temperaturę dymienia i zawartość związków bioaktywnych. Nierafinowany olej kokosowy to olej, który został wytłoczony z miąższu kokosa i niepoddany dalszej obróbce. Jest ciałem stałym w temperaturze pokojowej, zaczyna topić się w kontakcie ze skórą. Ma silny kokosowy smak i zapach, który częściowo przejmuje żywność z jego dodatkiem. Temperatura dymienia nierafinowanego oleju kokosowego czyli temperatura, w której olej zaczyna się palić, wynosi 177°C. Ta właściwość sprawia, że nierafinowany olej kokosowy, podobnie jak masło i oliwa z oliwek extra virgin, nie powinien być używany do długiego smażenia.

Rafinowany olej kokosowy jest poddawany dodatkowej obróbce, aby lepiej nadawał się do gotowania. Liczne procesy technologiczne sprawiają, że jest on bardziej trwały, ma wyższą temperaturę dymienia (204–232°C), dzięki czemu świetnie nadaje się do długiego smażenia w wysokiej temperaturze, ale także traci kokosowy smak, zapach oraz część aktywności przeciwutleniającej. W oleju kokosowym rafinowanym jest mniej witaminy E i polifenoli.

Jaki olej kokosowy wybrać? Rafinowany czy nierafinowany? Do smażenia lepiej nadaje się olej kokosowy rafinowany. Do pieczenia oba rodzaje będą dobre. Zależy, czy w wypieku ma być wyczuwalny aromat kokosa czy nie. Na włosy i skórę polecany jest natomiast olej kokosowy nierafinowany.

Zastosowanie oleju kokosowego to w głównej mierze kosmetyki, jednak w kuchni olej kokosowy jest równie ważnym elementem. Spożywanie oleju kokosowego powinno być racjonalne z uwagi na kwasy tłuszczowe nasycone znajdujące się w tym produkcie.

Olej kokosowy na włosy

Olej kokosowy jest jednym z najlepszych, a według części badań najlepszym olejem na włosy. Wynika to z jego łatwiejszego wchłaniania do wnętrza włosa w porównaniu z innymi olejami. Efekt ten olej kokosowy zawdzięcza swojej budowie i zawartości kwasów tłuszczowych o krótkich, prostych łańcuchach. Olej kokosowy chroni przed utratą białka włosy niezniszczone, rozjaśniane, traktowane środkami chemicznymi i wystawione na działanie promieni UV.

Olej kokosowy lepiej stosować na mokre czy na suche włosy? Efekty są widoczne zarówno na sucho, jak i na mokro. Nakładanie oleju kokosowego na suche włosy przed myciem zmniejsza otwieranie się łusek włosa i absorpcję wody przez włosy, a przez to redukuje ich podatność na uszkodzenia. Co ciekawe, włosy niszczą się najłatwiej właśnie, gdy są mokre. Natomiast nakładanie oleju kokosowego na włosy po myciu daje efekt wygładzenia i miękkości oraz zmniejsza tarcie podczas czesania i stylizacji włosów.

Dzięki działaniu nawilżającemu, ochronie przed utratą białka, słońcem, tarciem i zanieczyszczeniami zewnętrznymi olej kokosowy stosowany regularnie pomaga zachować zdrowe włosy podczas ich zapuszczania. Dzięki właściwościom nawilżającym i przeciwdrobnoustrojowym olej kokosowy stosowany jako wcierka na skórę głowy może niwelować łupież. Kwas laurynowy, który stanowi blisko 50% kwasów tłuszczowych oleju kokosowego ma bowiem silne właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Do tego olej kokosowy działa przeciwzapalnie przy stosowaniu zewnętrznym.

Olej kokosowy na twarz

Olej kokosowy może być stosowany na twarz w zależności od typu skóry. Ma on właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i nawilżające, co sprawia, nadaje się dobrze do wykorzystania przy problemach skórnych. Bazując na opiniach osób, które stosują olej kokosowy na twarz i specjalistek od naturalnej pielęgnacji, wykazuje on działanie:

  • redukujące suchość skóry,
  • wygładzające,
  • zmniejszające widoczność zmarszczek,
  • redukujące zaczerwienienia i łuszczenie się skóry.

A co na temat skuteczności stosowania oleju kokosowego na skórę mówi nauka? Olej kokosowy zawiera blisko 50% kwasu laurynowego, który ma najsilniejsze właściwości przeciwbakteryjne wśród kwasów tłuszczowych. Dzięki temu olej koksowy może być stosowany do oczyszczania twarzy, zapobiegania wypryskom i infekcjom skórnym. Kwas laurynowy działa skutecznie m.in. przeciwko bakteriom Propionibacterium acnes, które są odpowiedzialne za wypryski ze stanem zapalnym. Aby uzyskać najlepsze rezultaty, olej kokosowy należy nakładać bezpośrednio na skórę w miejscach, gdzie występuje trądzik.

Olej kokosowy może być skuteczny nie tylko do stosowania na twarz, ale na skórę w ogóle. Wykazuje on bowiem przy stosowaniu zewnętrznym silne właściwości przeciwzapalne. Przewlekły stan zapalny jest głównym składnikiem wielu różnych chorób skóry, w tym łuszczycy, kontaktowego zapalenia skóry i egzemy. Nakładanie oleju kokosowego na zmiany skórne może łagodzić dolegliwości. W niewielkich badaniach naukowych wykazano, że olej kokosowy zmniejsza suchość, świąd i drażliwość skóry u osób z egzemą. Kluczowe znaczenie mają tu właściwości nawilżające i przeciwzapalne. Olej kokosowy stanowi też dobrą barierę ochronną, zmniejsza dostęp bakterii do uszkodzonego naskórka, przyspiesza gojenie się ran i uczestniczy w utrzymaniu ogólnej integralności skóry. Należy go stosować bezpośrednio na zmiany skórne.

Kupując olej kokosowy należy odpowiedzieć sobie na pytanie do czego będziemy go używać olej kokosowy tłoczony na zimno (olej nierafinowany) jest przydatny w kosmetyce, zaś olej rafinowany znalazł swoje zastosowanie w kuchni.

Czy olej kokosowy przyspiesza spalanie tłuszczu?

Zwolennicy stosowania oleju kokosowego mówią, że dzięki swojemu unikalnemu składowi kwasów tłuszczowych przyspiesza on metabolizm tłuszczów. Czy rzeczywiście tak jest? I skąd wywodzi się ta teoria? Olej kokosowy zawiera średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe (MCT), które metabolizowane są inaczej niż długołańcuchowe kwasy tłuszczowe powszechne w żywności. Są one rozkładane bez udziału żółci, wchłaniane bezpośrednio w jelicie cienkim do krwiobiegu i transportowane do mitochondriów, gdzie uwalniane są z nich duże ilości energii. Ta właściwość sprawia, że rzeczywiście tłuszcze z grupy MCT wpływają na przyspieszenie metabolizmu lipidów. Zgodnie z badaniami naukowymi ich spożycie sprzyja kontroli masy ciała i może pomagać w odchudzaniu.

Jednak, analizując skład oleju kokosowego, dochodzimy do dużej kontrowersji. Rzeczywiście w oleju kokosowym obecne są średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, ale w największej ilości znajdziemy w nim kwas laurynowy (C-12:0), który pod względem metabolicznym nie jest zaliczany do MCT, bo jest metabolizowany tak, jak długołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Nie wykazuje zatem korzystnego działania MCT. Kwasy tłuszczowe metabolizowane jak MCT to w oleju kokosowym kwas kaprylowy (C-8:0), który stanowi 8% wszystkich KT oraz kwas kaprynowy (C-10:0), którego w oleju kokosowym jest 7%.

Zatem olej kokosowy to nie to samo co MCT. W oleju kokosowym znajduje się jedynie 15% MCT i to za mało, aby mówić o korzystnym wpływie na spalanie tłuszczu.

Olej kokosowy a cholesterol

Kolejną kwestią gromadzącą skrajne opinie jest wpływ oleju kokosowego na lipidogram i ryzyko chorób serca. Przeciwnicy oleju kokosowego podkreślają, że zawiera on przede wszystkim nasycone kwasy tłuszczowe. Zwolennicy przytaczają badania, z których wynika, że olej kokosowy obniża poziom LDL, a podwyższa HDL. Według teorii z lat 80-tych spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych zwiększa ryzyko miażdżycy i chorób serca poprzez zwiększanie stężenia cholesterolu we krwi. Dziś wiadomo, że zależność ta nie jest wcale taka prosta i oczywista, a zbyt niski poziom cholesterolu jest groźniejszy dla zdrowia niż poziom zbyt wysoki. Większe znaczenie dla układu krążenia ma proporcja LDL do HDL niż samo stężenie cholesterolu. Nie można też jednoznacznie stwierdzić, że każdy wzrost stężenia cholesterolu jest tak samo niekorzystny dla zdrowia, a każdy tłuszcz nasycony działa miażdżycorodnie.

Obecnie twierdzi się, że olej kokosowy nie jest ani dobry, ani zły dla układu krążenia. Z metaanalizy badań wpływu spożycia oleju kokosowego wynika, że olej kokosowy podnosi poziom LDL o 8,6%, a HDL o 7,8%, co oznacza, że ich proporcja pozostaje prawie niezmieniona. Olej kokosowy podnosi poziom cholesterolu ogółem bardziej niż oleje roślinne bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe, ale mniej niż masło i smalec.

Czy olej kokosowy jest zdrowy?

Według ankiety przeprowadzonej przez amerykański „New York Times” 72% opinii publicznej uznaje olej kokosowy za zdrowy tłuszcz. Takie samo zdanie ma jedynie 37% specjalistów do spraw odżywiania. Olej kokosowy ma bardzo dobry PR, ale jednocześnie wyniki badań naukowych dotyczących różnych aspektów jego działania są sprzeczne. Z pewnością właściwości oleju kokosowego można wykorzystać do stosowania zewnętrznego na skórę i włosy. Jest on dobrą alternatywą do smażenia w wysokich temperaturach. Czy jednak olej kokosowy powinien być traktowany jako superfood wśród olei? Raczej nie. Oczywiście olej kokosowy jest wielokrotnie zdrowszy niż utwardzone oleje roślinne, prawdopodobnie nieco zdrowszy niż masło i smalec, ale nie można go stawiać na równi z oliwą z oliwek czy olejem rybim. Jest to zwyczajny produkt spożywczy. Ani zdrowy, ani niezdrowy.

W wielu przypadkach potrzebne są badania kliniczne i obserwacyjne na ludziach, aby potwierdzić twierdzenia dotyczące oleju kokosowego. Dostępne wyniki w dużej mierze opierają się na badaniach na zwierzętach, in vitro lub badaniach oczyszczonych średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych, a nie oleju kokosowego.

Rekomendowane produkty OstroVit
Lubisz ciasteczka?

Stosujemy je w sklepie do realizacji usług zgodnie z polityką prywatności. Mamy także produkty o smaku ciasteczek, może się skusisz?

Sprawdź produkty o smaku ciasteczek
Ciastko z kremem spróbuj!
Akceptuję
pixel