Maca – peruwiański adaptogen i superfood w jednym

Maca – peruwiański adaptogen i superfood w jednym

Maca jest rośliną znaną Peruwiańczykom od tysięcy lat, bo rosnącą naturalnie w Andach. Jadalny jest korzeń macy, który wyglądem przypomina rzodkiewkę. Maca tradycyjnie jest składnikiem diety i surowcem medycznym. Co o jej właściwościach mówi współczesna nauka? Maca rzeczywiście ma duży potencjał prozdrowotny. Jest bardzo dobrym źródłem składników mineralnych, niektórych witamin, przeciwutleniaczy i aminokwasów egzogennych. Istnieje coraz więcej dowodów na skuteczność macy jako adaptogenu wpływającego na układ nerwowy, a także substancji korzystnej dla zdrowia seksualnego. Dla kogo maca może okazać się korzystna? W jakich dawkach ją przyjmować i jak włączyć do diety?

Czym jest maca?

Maca (Lepidium meyenii) lub inaczej pieprzyca peruwiańska to warzywo krzyżowe (tak jak brokuły, kapusta, kalafior) pochodzące z Andów, z obszaru Peru. Maca rośnie w bardzo specyficznych warunkach – na dużych wysokościach, przy silnym nasłonecznieniu oraz wietrze i dużych różnicach temperatury. Maca wygląda podobnie do rzodkiewki. Ma okrągłe, bulwiaste korzenie i zielone liście ponad ziemią, a kolor korzeni przyjmuje barwę od żółtej przez różową, czerwoną i fioletową do czarnej. W Andach maca jest składnikiem diety spożywanym powszechnie od tysięcy lat. Części jadalne oraz używane jako surowiec zdrowotny to korzeń oraz hipokotyl czyli najniższa część łodygi. Maca ma zapach przypominający toffi i ziemisty, pikantny smak, który przez wiele osób jest nieakceptowany. Uważa się, że na surowo warzywo jest szkodliwe, dlatego w Peru maca spożywana jest po ususzeniu, a następnie namoczeniu i ugotowaniu, po upieczeniu lub w postaci fermentowanego napoju „maca chicha”.

Macy przypisuje się liczne właściwości prozdrowotne. Znana jest przede wszystkim jako adaptogen. Adaptogeny, zgodnie z definicją, to farmakologiczna grupa preparatów ziołowych, które zwiększają tolerancję na wyczerpanie psychiczne oraz poprawiają koncentrację, uwagę i wytrzymałość psychiczną w sytuacjach obniżonej wydajności. Zgodnie z medycyną ludową maca wpływa pozytywnie na płodność oraz popęd seksualny zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Różne odmiany macy mają nieco inne działanie na zdrowie, jednak jest to temat dopiero zgłębiany przez naukę.

Polecane produkty z korzeniem maca

Maca – składniki aktywne

Maca ma bardzo wysoką gęstość odżywczą. W niewielkiej objętości dostarcza skoncentrowanej ilości cennych dla zdrowia składników. Dlatego zaliczana jest do superfoods. Maca jest źródłem błonnika pokarmowego (8,5 g/100 g suchej masy) i aminokwasów egzogennych, które trzeba dostarczać z pożywieniem, bo organizm sam ich nie wytwarza. Co istotne, maca jest bogata w kwas asparaginowy (91,7 mg/100 g s.m.) i kwas glutaminowy (156,5 mg/100 g s.m.) - aminokwasy bardzo ważne dla funkcjonowania układu nerwowego. Korzeń macy charakteryzuje się także dużą zawartością składników mineralnych. W 100 g suchej masy jest obecne 150 mg wapnia, 16,6 mg żelaza, 18,7 mg sodu, 5,9 mg miedzi oraz 3,8 mg cynku. Maca jest bogata w przeciwutleniacze. Może stanowić cenny dodatek do diety zmniejszający przewlekłe stany zapalne w organizmie i pomagający zapobiegać nowotworom. Za działanie prozdrowotne macy odpowiadają liczne składniki aktywne:

  • przeciwutleniacze – flawonoidy i antocyjany,
  • garbniki,
  • saponiny,
  • prostaglandyny,
  • alkaloidy,
  • sterole – β-sitosterol, kampesterol, stygmasterol,
  • amidy nienasyconych kwasów tłuszczowych – makaeny (0,09–0,45% suchej masy) i makamidy (0,06–0,52% suchej masy),
  • glukozylany.

Maca – właściwości prozdrowotne

Badania naukowe dotyczące właściwości prozdrowotnych macy są jeszcze na wczesnym etapie i w żadnym aspekcie nie można na ich podstawie stwierdzić na pewno, że maca wykazuje konkretne działanie prozdrowotne. Niektóre z właściwości i tradycyjnych zastosowań macy zdaje się potwierdzać współczesna nauka, choć nadal potrzeba więcej badań z udziałem ludzi. Co obecnie wiadomo o właściwościach macy dla zdrowia?

Maca a funkcje seksualne

Poprawa funkcji seksualnych to jedno z podstawowych tradycyjnych zastosowań macy. Nazywana jest ona nawet żeń-szeniem peruwiańskim właśnie w nawiązaniu do tych właściwości żeń-szenia.Jaki wpływ maca ma na libido?

Przeprowadzono badania, z których wynika, że maca przyjmowana 2 razy dziennie przez 12 tygodni w dawce 1,5-3 g może poprawiać funkcje seksualne i zwiększać ochotę na seks u osób przyjmujących preparaty przeciwdepresyjne. Przy takiej samej dawce po 8 tygodniach stosowania zauważono większy popęd seksualny u badanych zdrowych mężczyzn. Maca może mieć także korzystne właściwości przy łagodnych zaburzeniach erekcji. W jednej z analiz mężczyznom podawano 2,4 g sproszkowanego korzenia macy na dobę przez 12 tygodni i zauważono jej silniejszy wpływ na erekcję niż po podaniu placebo.

Udowodniono, że suplementacja może wpływać bezpośrednio na poprawę popędu seksualnego, nie zmieniając jednocześnie poziomu testosteronu ani estradiolu w surowicy krwi.

Właściwości sproszkowanej macy (korzeń maca) od lat są wykorzystywane w medycynie naturalnej. Pozytywnie wpływa na wydolność organizmu, oraz dodaje energii.

Maca a płodność

Z badań na zwierzętach wynika jednoznacznie, że maca może poprawiać parametry nasienia – zwiększać ilość spermy w nasieniowodach, a także zwiększać ilość i ruchliwość plemników. Badania z udziałem mężczyzn wskazują na takie same wnioski, jednak dotychczasowe analizy przeprowadzono na małych grupach uczestników, dlatego nie można jeszcze jednoznacznie stwierdzić, że maca ma właściwości poprawiające męską płodność. Stwierdzono również pozytywny wpływ na płodność samic szczurów. W wyniku suplementacji korzenia macy odnotowano wzrost stężenia hormonów przysadki mózgowej w fazie folikularnej – LH i FSH, które są związane z możliwością zajścia w ciążę. Efekt ten sprzyja owulacji przez poprawę funkcji osi przysadka mózgowa-gonady.

Maca w okresie menopauzy

Maca wspomaga optymalne funkcjonowanie podwzgórza i przysadki mózgowej, poprawiając w ten sposób pracę wszystkich gruczołów dokrewnych. U kobiet w okresie menopauzy odnotowano wpływ suplementacji macy na równowagę hormonalną – FSH, estradiol i progesteron, a także ograniczenie przyrostu masy ciała, obniżenie poziomu trójglicerydów w osoczu krwi oraz zwiększenie odkładania fosforu i wapnia w tkankach kostnych i mięśniowych. Dobrze udokumentowano, że maca może przyczyniać się do zwiększonego wydzielania estrogenu, zmniejszając dyskomfort menopauzalny. Maca wydaje się mieć pozytywny wpływ na depresję, działając również uspokajająco poprzez obniżanie poziomu kortyzolu. Ważną właściwością macy dla kobiet w okresie menopauzy jest jej pozytywny wpływ na zwiększanie gęstości kości i zapobieganie osteoporozie, na którą to właśnie kobiety są najbardziej narażone. Dzięki spożyciu macy możliwe jest zwiększenie masy kości udowej i odcinka lędźwiowego kręgosłupa.

Badania naukowe donoszą, że podawanie korzenia maca kobietom w okresie menopauzy może zmniejszać zarówno fizjologiczne, jak i emocjonalne objawy wynikające z okołomenopauzalnych zmian hormonalnych.

Wpływ macy na układ nerwowy, nastrój i stres

Maca zaliczana jest do adaptogenów czyli roślin o właściwościach regulujących równowagę układu nerwowego człowieka. Maca, podobnie jak inne adaptogeny, prawdopodobnie oddziałuje na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza i wpływa na wydzielanie mediatorów stresu. Uważa się także, że maca może pomagać w zapobieganiu skokom i spadkom poziomu cukru we krwi oraz wspierać zdrowie nadnerczy, które regulują nastrój i energię przez cały dzień. Właściwości adaptogenne macy objawiają się zwiększeniem odporności na stres, mniejszym odczuciem niepokoju, a także zwiększoną wydajnością fizyczną oraz umysłową. Wczesne badania z udziałem ludzi wskazują także, że maca może poprawiać nastrój u osób z depresją. Natomiast w badaniach na myszach narażonych na przewlekły, łagodny stres wykazano, że ekstrakt z macy wykazywał działanie przeciwdepresyjne, które wiązało się z aktywacją zarówno układu noradrenergicznego, jak i dopaminergicznego.

Badania in vitro i in vivo z ostatnich lat potwierdzają właściwości neuroprotekcyjne macy. Oznacza to, że maca może wpływać pozytywnie na pamięć, skupienie czy zdolności uczenia się.

Maca może okazać się skutecznym środkiem wpływającym pozytywnie na nastrój, pamięć i radzenie sobie ze stresem. Brakuje jednak wystarczającej ilości dowodów, aby móc z pewnością potwierdzić, że maca ma takie działanie.

Właściwości maca korzeń to także pozytywny wpływ na libido. Stosowanie suplementów diety z korzeniem macy np. w postaci tabletek to idealne uzupełnienie diety.

Maca w proszku – suplementy z macą

Maca w Polsce dostępna jest jako suplement diety – w postaci proszku z korzenia macy, kapsułek zawierających sproszkowany korzeń lub ekstrakt z macy, lub jako płynny ekstrakt z korzenia macy. W zależności od formy różna może być zawartość substancji aktywnych w preparacie, a zatem różne będzie ich działanie. Suplementy ze zdefiniowaną ilością ekstraktu z korzenia macy są pewniejsze niż maca w proszku bez żadnej standaryzacji, bo wiadomo dokładnie, ile ekstraktu bogatego w substancje aktywne znajduje się w preparacie. Sam korzeń macy może mieć bardzo różne stężenia związków aktywnych, co wynika m.in. z warunków uprawy, przechowywania i przygotowania proszku.

Gdzie kupić macę w proszku? Dostępna jest w sklepach z tzw. zdrową żywnością, żywnością BIO, ekologiczną oraz ziołami. Macę w proszku, podobnie jak inne suplementy z macą, można kupić również w aptekach lub na stronach internetowych producentów. Maca BIO jest dostępna do kupienia w sklepach i Internecie bez większego problemu. Maca w proszku może mieć różny kolor, najczęściej żółty, czerwony lub czarny.Wynika to z różnorodności odmian macy.

Jak włączyć korzeń macy do diety? Ze względu na jej ziemisty, orzechowy smak maca w proszku dobrze łączy się z owsiankami, jaglankami i crunchy. Łatwo można dodać ją do koktajli owocowych i białkowych albo wymieszać z sokiem owocowym lub warzywnym. Maca o żółtym kolorze ma dużo łagodniejszy smak niż fioletowa i czarna.

Uznaje się, że maca w proszku przyjmowana doustnie w dawce do 3 g dziennie jest bezpieczna dla zdrowia i nie wywołuje skutków ubocznych.

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Akceptuję
pixel