Bakopa (Bacopa monnieri) – ajurwedyjski medykament o potencjale wspomagającym układ nerwowy

Bakopa (Bacopa monnieri) – ajurwedyjski medykament o potencjale wspomagającym układ nerwowy

Bakopa jest rośliną lubiącą wilgotne środowisko. Rośnie nawet pod wodą. Stąd świat Zachodu zna ją głównie jako roślinę akwariową. A na Wschodzie? Wschód uznaje bakopę za cenny surowiec medyczny. Jej klasyczne zastosowania potwierdza współczesna nauka. Bacopa monnieri może mieć bardzo dobry wpływ na problemy i choroby układu nerwowego. Jak działa i na co może pomagać bakopa?

Skąd pochodzi bakopa?

Bakopa rośnie dziko na terenach Indii, Chin, Nepalu, Wietnamu, Sri Lanki i Florydy. Można spotkać ją na wysokościach powyżej 1300 m.n.p.m., na terenach podmokłych, bagnach i w płytkiej wodzie. Bakopa rośnie doskonale całkowicie zanurzona w wodzie, dlatego lubią ją akwaryści i używają jako rośliny ozdobnej w akwariach. Bakopa to małe pnące ziele, posiadające liczne płożące pędy, osiągające długość do 30 cm. Bakopa jest rośliną znaną pod wieloma nazwami. Według klasyfikacji botanicznej jest to Bacopa monnieri, co na język polski tłumaczy się jako bakopa drobnolistna. Inaczej na bakopę mówi się „hyzop wodny”, „gratiola”, czy „ziele łaski”. Jedna z jej najpopularniejszych nazw bakopy to „brahmi”, a wywodzi się ona od imienia jednego z bogów hinduizmu – Brahmy.

Bakopa jest rośliną wykorzystywaną w ajurwedzie – tradycyjnej medycynie indyjskiej. Ajurweda uznaje bakopę za środek balansujący brak równowagi pitta. Energia pitta według ajurwedy jest uważana za regulator ciepła, energii, ekscytacji i pasji. Uważa się, że brak równowagi pitta znajduje odzwierciedlenie w stanie zapalnym, przegrzaniu, nadmiernym pobudzeniu umysłu lub ciała.

Co na temat wpływu bakopy na ciało człowieka mówi współczesna nauka? Okazuje się, że bakopa ma największy wpływ na układ nerwowy. Pokrywa się to zatem z tradycyjnym pojmowaniem znaczenia bakopy dla zdrowia.

Bacopa monnieri – skład chemiczny i działanie

Składniki aktywne Bacopa monnieri, które w największym stopniu odpowiadają za właściwości rośliny, to saponiny steroidowe – bakozydy. To właśnie na obecność bakozydów standaryzowane są preparaty z Bacopa monnieri.

Pozostałymi związkami obecnymi w Bacopa monnieri są:

  • alkaloidy herpestyna i bramina o działaniu strychninopodobnym (odpowiadają za konieczność ograniczonego przyjmowania Bacopa monnieri),
  • flawonoidy luteolina i apigenina o silnych właściwościach antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych,
  • kwas betulinowy, który może indukować apoptozę komórek wielu linii komórkowych ludzkich nowotworów,
  • fitosterole stigmasterol, β-sitosterol, stigmastanol o korzystnym wpływie na układ krążenia.

Potencjalne działanie wspomagające Bacopa monnieri opiera się na właściwościach przeciwutleniających, przeciwzapalnych i zwiększających wytwarzanie tlenku azotu (NO). Bakozydy z Bacopa monnieri neutralizują wolne rodniki i zapobiegają reakcji cząsteczek tłuszczu z wolnymi rodnikami. Kiedy cząsteczki tłuszczu reagują z wolnymi rodnikami, przechodzą proces zwany peroksydacją lipidów. Peroksydacja lipidów jest powiązana z kilkoma schorzeniami takimi jak choroba Alzheimera, Parkinsona i inne zaburzenia neurodegeneracyjne. Uważa się, że Bacopa monnieri może pomóc w zapobieganiu uszkodzeniom spowodowanym przez ten proces. Zgodnie z badaniami laboratoryjnymi Bacopa monnieri hamuje uwalnianie prozapalnych cytokin, które są cząsteczkami stymulującymi zapalną odpowiedź immunologiczną oraz enzymów: cyklooksygenazy, kaspazy i lipooksygenazy, które odgrywają kluczową rolę w stanach zapalnych i odczuwaniu bólu. Bacopa monnieri może wykazywać działanie przeciwzapalne porównywalne z siłą diklofenaku i indometacyny – niesteroidowych leków przeciwzapalnych powszechnie stosowanych w leczeniu stanów zapalnych.

Polecane produkty z bakopą

Bakopa drobnolistna – wpływ na układ nerwowy

Bakopa drobnolistna może działać przeciwstresowo i przeciwlękowo dzięki wpływowi na liczne procesy zachodzące z udziałem układu nerwowego, m.in. modulowaniu ekspresji genu Hsp70 i poziomu cytochromu P450. Ze względu na poprawę reakcji organizmu na stres bakopę drobnolistną zalicza się do adaptogenów.

Dzięki oddziaływaniu na hipokamp, wydłużaniu dendrytów i zwiększaniu liczby tworzonych przez nie połączeń oraz pobudzaniu przewodnictwa w tkance nerwowej bakopa może poprawiać pamięć. Długotrwała suplementacja bakopy drobnolistnej powyżej 12 tygodni może wpływać pozytywnie na zdolności poznawcze, skupienie i pamięć u osób zdrowych w średnim wieku, co wynika z badań klinicznych. Efekt utrzymuje się jeszcze przez około 4 tygodnie po zaprzestaniu suplementacji. Kolejnym skutkiem stosowania bakopy jest możliwe zwiększenie przepływu krwi w mózgu. Lepsze ukrwienie i dotlenienie mózgu jest czynnikiem sprzyjającym funkcjonowaniu zdolności poznawczych. Bakopa drobnolistna może też wykazywać działanie przeciwdepresyjne, jednak w tym aspekcie dostępne dotychczas są głównie badania na zwierzętach.

Przyjmowanie bakopy drobnolistnej może być pomocne w przypadku ADHD, jednak przede wszystkim przy długotrwałym stosowaniu, co najmniej 6-miesięcznym. U osób z ADHD bakopa drobnolistna może łagodzić objawy takie jak niepokój, słaba samokontrola, nieuwaga i impulsywność. Wzrosnąć może natomiast poziom koncentracji.

Jak jeszcze brahmi może wpływać na zdrowie?

Prowadzone są badania, również z udziałem ludzi, z których wynika, że:

  • brahmi może regulować ciśnienie krwi poprzez wpływ na wydzielanie tlenku azotu (NO).
  • bakopa może być stosowana jako substancja przeciwbólowa przy występowaniu przewlekłego bólu. Jedno z badań porównuje skuteczność brahmi do skuteczności morfiny.
  • brahmi może okazać się pomocna w zapobieganiu atakom epilepsji.
  • dzięki działaniu antyoksydacyjnemu brahmi może być skuteczna w prewencji nowotworów.
Zawarte w niej bakozydy mogą przyczyniać się do zwiększania poziomu dopaminy. Może wykazywać właściwości przeciwutleniające. Jest rośliną jednoroczną wykorzystywaną jako surowiec uspokajający i polepszający pamięć.

Jak przyjmować preparaty z Bacopa monnieri?

Bacopa monnieri można kupić jako suplementy diety w postaci kapsułek i proszku. Dobry preparat powinien zawierać ekstrakt z bakopy drobnolistnej, a nie sproszkowane części rośliny i być standaryzowany na zawartość bakozydów. Ekstrakt z bakopy dostępny jest zarówno w postaci kapsułek, jak i proszku.

Najczęściej zalecaną formą spożywania sproszkowanej bakopy drobnolistnej jest dodawanie porcji do gorącej wody i picie jako ziołowej herbatki. Kapsułki należy przyjmować zgodnie z zaleceniami producenta.

Dawki ekstraktu z Bacopa monnieri, które wykazują skuteczność w badaniach na ludziach to zwykle 300-450 mg dziennie. W takich dawkach bakopa wydaje się bezpieczna i prawdopodobnie nie powoduje skutków ubocznych. Ze względu na brak dostępnych badań nie zaleca się przyjmowania bakopy kobietom w ciąży i karmiącym piersią.

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Akceptuję
pixel