Żeń-szeń prawdziwy i żeń-szeń syberyjski – właściwości, działanie

Żeń-szeń prawdziwy i żeń-szeń syberyjski – właściwości, działanie

Żeń-szeń (Panax) i żeń-szeń syberyjski to rośliny o zupełnie różnym pochodzeniu. Należą one do innych rodzajów, mają odmienny zestaw składników aktywnych, jednak pewne ich właściwości są zbliżone. Zarówno żeń-szeń (Panax), jak i żeń-szeń syberyjski zaliczane są do adaptogenów – substancji roślinnych, które mogą wspierać organizm w reakcji na codzienny stres fizyczny i emocjonalny oraz redukować zmęczenie. Czym różni się żeń-szeń syberyjski od żeń-szenia prawdziwego? Jakie właściwości prozdrowotne mają te rośliny? Jak wybrać dobre suplementy z żeń-szeniem?

Co to jest żeń-szeń?

Żeń-szeń jest popularną rośliną w chińskiej kulturze. Prawdopodobnie jest stosowany od około 5 tysięcy lat. Tradycyjnie uważa się, że jest to roślina na wszystko. W Polsce żeń-szeń znany jest przede wszystkim jako substancja wzmacniająca, adaptogenna i wspomagająca potencję.

Na świecie występuje około 20 gatunków żeń-szenia, głównie na Dalekim Wschodzie i w Ameryce Północnej. Żeń-szeń należy do rodzaju Panax. Nazwa rodzajowa jest bardzo wymowna i odnosi się do tradycyjnych zastosowań żeń-szenia. „Panax” wywodzi się od greckiego „panakes” i oznacza „lek na wszystko”. Stąd jedną z nazw żeń-szenia jest wszechlek. Używana w Polsce nazwa „żeń-szeń” to fonetyczna transkrypcja chińskich słów „rén shēn”, które oznaczają „człowiek korzeń”. Skąd taka relacja? Korzenie żeń-szenia, które są surowcem leczniczym, często wyglądem przypominają sylwetkę człowieka. Dawniej wierzono, że właśnie te mają największą moc prozdrowotną.

Najpopularniejsze odmiany żeń-szenia to:

  • żeń-szeń prawdziwy (Panax ginseng) – występuje w Chinach, Korei i wschodnich regionach Rosji. Do początków XVIII w. uważano, że jest to jedyny gatunek tej rośliny. Do Europy żeń-szeń prawdziwy został przywieziony po raz pierwszy w 1000 r., jednak dopiero 600 lat później stał się popularny jako prozdrowotna nalewka królów.
  • żeń-szeń amerykański, inaczej pięciolistny (Panax quinquefolium) – występuje w Ameryce Północnej, w mieszanych lasach terenów podgórskich. Był surowcem stosowanym przez rdzennych Amerykanów. W 1704 r. kanadyjski lekarz Michael Sarasin odkrył roślinę bardzo podobną do azjatyckiego żeń-szenia, o zbliżonych właściwościach. Z czasem nazwano ją żeń-szeniem amerykańskim.

Znany jest także żeń-szeń wietnamski, czy czerwony. A co z żeń-szeniem syberyjskim? Albo indyjskim? Te nazwy też słyszy się często, jednak wymienione rośliny nie należą do tego samego rodzaju co zeń-szeń prawdziwy i amerykański. Nadawanie im tej samej nazwy odnosi się do podobnych tradycyjnych zastosowań, a nie do pochodzenia botanicznego. Żeń-szeń indyjski to inna nazwa ashwagandhy, natomiast żeń-szeń syberyjski to właściwie eleuterokok kolczasty. Wszystkie te rośliny należą do grupy adaptogenów.

Czym żeń-szeń syberyjski różni się od żeń-szenia prawdziwego?

Żeń-szeń prawdziwy i żeń-szeń syberyjski to zupełnie różne rośliny o odmiennym pochodzeniu i zestawie składników aktywnych.

  1. Żeń-szeń prawdziwy należy do rodzaju Panax, a żeń-szeń syberyjski – Eleutherococcus.
  2. Aby móc wykorzystać żeń-szeń prawdziwy do produkcji suplementów diety, korzenie rośliny muszą rosnąć od 5 do 9 lat. W przypadku żeń-szenia syberyjskiego wystarcza rok, co sprawia, że żeń-szeń syberyjski jest tańszym i łatwiej dostępnym surowcem. Zatem zawierające go suplementy również powinny być tańsze.
  3. Korzenie żeń-szenia syberyjskiego są zdrewniałe, a prawdziwego – mięsiste.
  4. Rośliny występują w innych obszarach – żeń-szeń syberyjski na Syberii i w Północno-Wschodnich Chinach, podczas gdy różne gatunki Panax są rozpowszechnione w Azji i w Ameryce Północnej.
  5. Jednak, co najważniejsze, żeń-szeń syberyjski różni się składem związków bioaktywnych od żeń-szenia Panax. Najważniejszym składnikiem aktywnym żeń-szenia prawdziwego i innych przedstawicieli tego rodzaju są ginsenozydy. Żeń-szeń syberyjski nie zawiera ginsenozydów, a jego główny składnik aktywny to eleuterozydy.
Żeń-szeń właściwości - właściwości preparatów z żeń-szeniem to pozytywne działanie na układ nerwowy, czy układ odpornościowy. Żeń-szeń obniża poziom cholesterolu.

Żeń-szeń syberyjski – właściwości i tradycyjne zastosowania

Żeń-szeń syberyjski był tradycyjnie używany jako środek zapobiegający przeziębieniom i grypie oraz w celu zwiększenia energii, długowieczności i witalności. Uważa się, że ma on właściwości adaptogennne. Adaptogen to substancja, która ma pomóc organizmowi lepiej radzić sobie z codziennym stresem psychicznym lub fizycznym. Pojęcie adaptogenu jest powszechnie używane w medycynie Wschodu, jednak niezaakceptowane oficjalnie przez naukę Zachodu. Tradycyjne zastosowania żeń-szenia syberyjskiego obejmują regulowanie ciśnienia krwi, wspomaganie leczenia miażdżycy, chorób nerek, demencji starczej, zaburzeń koncentracji i uwagi, przewlekłego zmęczenia, cukrzycy, dyslipidemii, bezsenności, poprawę czucia w kończynach (neuropatia obwodowa), reumatoidalnego zapalenia stawów, zmniejszenie skutków kaca, grypy, przeziębienia, przewlekłego zapalenia oskrzeli i gruźlicy. Obecnie prowadzonych jest wiele badań, których celem jest potwierdzenie lub wykluczenie przypisywanych żeń-szeniowi syberyjskiemu właściwości prozdrowotnych.

Co na temat właściwości żeń-szenia syberyjskiego mówią badania naukowe?

  • Ekstrakt z żeń-szenia syberyjskiego może być skutecznym preparatem na wirusa opryszczki, grypę i przeziębienie.
  • W badaniach in vivo wykazano, że ekstrakt z korzenia żeń-szenia syberyjskiego zmniejsza reakcję komórek na czynniki stresowe jakimi są promieniowanie gamma i menadion. Stwierdzono zwiększenie poziomu leukocytów (białych krwinek) i kwasów nukleinowych tworzących materiał genetyczny oraz hamowanie produkcji markerów stanu zapalnego. Oznacza to, że komórki pod wpływem ekstraktu z żeń-szenia syberyjskiego lepiej radziły sobie z reakcją na czynnik stresogenny.
  • W badaniach z udziałem ludzi stwierdzono, że ekstrakt z korzenia żeń-szenia syberyjskiego może poprawiać odporność na czynniki stresowe, np. bardzo wysoką temperaturę, czy hałas.
  • Ekstrakt z korzenia żeń-szenia syberyjskiego może zwiększać wytrzymałość, koncentrację, wydolność i sprawność fizyczną.
  • Żeń-szeń syberyjski prawdopodobnie nie poprawia stanu osób doświadczających niepokoju i depresji.
  • Żeń-szeń syberyjski w połączeniu z litem może pomagać w chorobie afektywnej dwubiegunowej.
  • Ekstrakt żeń-szenia syberyjskiego może obniżać poziom glukozy we krwi.

Korzeń żeń-szenia – potencjalne działanie prozdrowotne

Korzeń żeń-szenia z rodzaju Panax swoje właściwości i działanie zawdzięcza przede wszystkim ginsenozydom. W oparciu o tradycyjne wykorzystanie żeń-szenia w kulturze chińskiej i przez rdzennych Amerykanów może mieć on działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne, przeciwstarzeniowe, łagodzące ból, zapobiegające demencji starczej, wspierające układ krążenia, wzmacniające działanie układu odpornościowego, poprawiające czynność wątroby, wspomagające problemy z erekcją, łagodzące objawy menopauzy, obniżające poziom cukru we krwi, łagodzące objawy stresu i inne. Korzeń żeń-szenia jest jednym z najczęściej używanych adaptogenów.

Zawarte w żeń-szeniu składniki to doskonałe wsparcie organizmu na wielu płaszczyznach. Roślina z dalekiego wschodu pozytywnie działa na ośrodkowy układ nerwowy.

Co na temat właściwości żeń-szenia Panax mówią badania naukowe?

  • Korzeń żeń-szenia ma działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, co wykazano w badaniach in vivo, a także z udziałem ludzi. Jego działanie prawdopodobnie wynika ze zwiększania aktywności enzymów antyoksydacyjnych.
  • Żeń-szeń może wpływać pozytywnie na pamięć, zachowanie i nastrój. Ekstrakty z korzenia żeń-szenia mogą wspomagać zdolności umysłowe, zmniejszać zmęczenie oraz poprawiać zachowania społeczne u osób z zaburzeniami mentalnymi. Szczególnie duże znaczenie żeń-szeń może mieć dla osób z chorobą Alzheimera.
  • Ekstrakt z korzenia żeń-szenia może być skuteczny w terapii problemów z erekcją.
  • Żeń-szeń może zwiększać libido i odpowiedź na stymulację seksualną u osób zdrowych.
  • Z badań z udziałem ludzi wynika, że żeń-szeń może podnosić poziom energii i pomagać przy chronicznym zmęczeniu.
  • Żeń-szeń wydaje się mieć korzystny wpływ na kontrolę poziomu glukozy we krwi zarówno u osób z cukrzycą, jak i bez cukrzycy. Wykazano, że żeń-szeń poprawia funkcjonowanie komórek trzustki, zwiększa produkcję insuliny i wychwyt cukru z krwi przez tkanki.
  • Żeń-szeń prawdopodobnie zmniejsza zachorowalność na grypę i przeziębienie, ale nie oznacza to, że redukuje objawy choroby i skraca czas jej trwania.

Jak kupić dobre suplementy z żeń-szeniem?

Kluczem do wyboru dobrych suplementów jest transparentność i jasna komunikacja. Co to oznacza? Że producent suplementu podaje nie tylko, jaką ilość sproszkowanego korzenia żeń-szenia czy ekstraktu z żeń-szenia użył, ale przede wszystkim stosuje standaryzację, czyli informuje, ile procent substancji aktywnej znajduje się w suplemencie. Dopiero to daje jasny obraz na temat potencjalnego działania suplementu. W suplementach bez standaryzacji można znaleźć wszystko i nic.

Suplementy z korzeniem żeń-szenia syberyjskiego standaryzowane są na zawartość eleuterozydów, a z korzeniem żeń-szenia Panax – na zawartość ginsenozydów.

Na rynku dostępne są zarówno suplementy zawierające osobno żeń-szeń syberyjski, żeń-szeń prawdziwy, czy żeń-szeń amerykański, ale też różne połączenia gatunków żeń-szenia z rodzaju Panax oraz żeń-szenia syberyjskiego z Panax i/lub innymi adaptogenami.

Dobry suplement z żeń-szeniem Panax powinien zawierać co najmniej 10 mg ginsenozydów w dawce (dobrze, jeśli zawiera więcej), a z żeń-szeniem syberyjskim – 0,8 mg eleuterozydów. Nie można mówić o dawkach leczniczych, bo suplement nie jest lekiem, a badania nad skutecznością działania żeń-szenia nadal trwają. Jednak takie dawki wykazują skuteczność w badaniach naukowych. Wskazane jest także, aby zalecana do przyjmowania ilość substancji aktywnej znajdowała się w 1-2 tabletkach. Zdarzają się suplementy, które zawierają tak nikłe ilości substancji aktywnych, że aby osiągnąć pożądaną dawkę, trzeba przyjąć garść tabletek.

Suplementów z żeń-szeniem nie należy przyjmować dłużej niż przez 3 miesiące. Niektóre badania pokazują, że pozytywne właściwości jego stosowania ustają po 2 miesiącach suplementacji. Po kilkutygodniowej przerwie można wrócić do suplementacji.

Rekomendowane produkty OstroVit
Lubisz ciasteczka?

Stosujemy je w sklepie do realizacji usług zgodnie z polityką prywatności. Mamy także produkty o smaku ciasteczek, może się skusisz?

Sprawdź produkty o smaku ciasteczek
Ciastko z kremem spróbuj!
Akceptuję
pixel