Ostropest plamisty – właściwości i działanie potwierdzone naukowo

Ostropest plamisty – właściwości i działanie potwierdzone naukowo

Ostropest plamisty jest używany jako roślina lecznicza od co najmniej 2000 lat. Przypisuje mu się skuteczność w bardzo wielu chorobach. Czy rzeczywiście tak jest? Na co naprawdę pomaga ostropest? Kiedy jego stosowanie może być niebezpieczne?

Co to jest ostropest plamisty?

Ostropest plamisty (Silybum marianum) jest rośliną używaną w tradycyjnym lecznictwie od czasów starożytnych. Jej właściwości po raz pierwszy opisał grecki botanik Dioskorides w 40 r. n.e. Ostropest rośnie naturalnie na obszarze basenu Morza Śródziemnego, na Maderze, Wyspach Kanaryjskich, w Afryce północnej, Indiach i Pakistanie. Jest też jedną z najważniejszych roślin uprawnych wykorzystywanych w przemyśle farmaceutycznym. Ostropest plamisty uprawiany jest również w Polsce. Wyglądem do złudzenia przypomina bardzo powszechne osty. Ostropest osiąga wysokość do 2 metrów, ma zielone lub zielono-białe liście i fioletowe lub białe kwiaty w postaci zwisających koszyczków. Angielska nazwa ostropestu to „milk thistle”, czyli dosłownie „mleczny oset”. Wywodzi się ona od tego, że podczas miażdżenia liści ostropestu powstaje biała wydzielina przypominająca mleko. Surowcem leczniczym pozyskiwanym z ostropestu plamistego są jego owoce bez puchu kielichowego oraz liście. W niektórych regionach popularne jest jedzenie kiełków ostropestu. W lecznictwie wykorzystuje się całe owoce, napary z mielonych owoców oraz ekstrakty z owoców i liści.

Ostropest plamisty jako roślina lecznicza przez entuzjastów jest używany prawie na wszystko – od odchudzania po pobudzanie laktacji u kobiet, które mają problem z karmieniem piersią. Na co rzeczywiście działa ostropest plamisty?

Właściwości i działanie ostropestu plamistego

Właściwości prozdrowotne ostropestu wynikają przede wszystkizm z obecności aktywnego kompleksu flawonoglikanów, które razem znane są pod nazwą „sylimaryna”. W skład sylimaryny wchodzą: sylibina, sylidianina, sylikrystyna oraz taksyfolina. Najsilniejsze działanie w kompleksie wykazuje sylibina. Owoce ostropestu plamistego zawierają od 1,5 do 3% sylimaryny, w tym 0,26-0,36% taksyfoliny, 0,69-0,99% sylidianiny, 1,31-1,78% sylibiny oraz 0,27–0,39% izosylibiny.

Poza sylimaryną ostropest plamisty zawdzięcza swoje właściwości i działanie obecności kwercetyny, fitosteroli, garbników, śluzów, kwasów organicznych, witamin C, E i K oraz błonnika. Ponadto ostropest zawiera histaminę i tyraminę, przez co może wywoływać reakcje zbliżone do alergicznych. Te składniki znajdziemy w nieodtłuszczonych owocach ostropestu. Natomiast ekstrakty z owoców i liści zawierają głównie sylimarynę.

Na co pomaga ostropest plamisty? Nauka dokumentuje kilka działań ostropestu, z czego za najbardziej pewne uznaje się właściwości ochronne i regeneracyjne dla wątroby.

Ochrona wątroby i inne działania prozdrowotne ostropestu plamistego.

Ostropest na wątrobę

Właściwości ostropestu plamistego są najczęściej wykorzystywane w pomocniczej terapii u osób z problemami z wątrobą – alkoholowym uszkodzeniem i zapaleniem wątroby, niealkoholowym stłuszczeniem wątroby, a nawet nowotworem tego narządu. Działanie ostropestu jest wykorzystywane w ochronie wątroby przed toksynami, również śmiertelnymi. Badania sugerują, że przyjmowanie suplementów ostropestu zmniejsza uszkodzenia i poprawia funkcje wątroby. Mechanizmy tej aktywności są różnorodne i obejmują działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwwirusowe, hamowanie wnikania toksyn do wnętrza komórek wątrobowych oraz procesów włóknienia. Sylimaryna działa też na poziomie RNA i DNA, stymulując regenerację komórek wątroby.

Warto zaznaczyć, że sylimaryna nie ma działania żółciopędnego i nie zwiększa przepływu żółci.

Ostropest w chorobach neurodegeneracyjnych

Ostropest plamisty był tradycyjnie wykorzystywany w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych takich jak choroba Alzheimera i Parkinsona. Możliwe działanie neuroprotekcyjne ostropestu wynika z aktywności przeciwutleniającej i przeciwzapalnej. W badaniach in vitro i na zwierzętach wykazano, że sylimaryna zapobiega uszkodzeniom oksydacyjnym komórek mózgu, przez co może zmniejszać ryzyko chorób układu nerwowego. Zmniejsza też liczbę blaszek amyloidowych w mózgach zwierząt z chorobą Alzheimera. Blaszki amyloidowe to lepkie skupiska białek amyloidowych, które mogą gromadzić się między komórkami nerwowymi wraz z wiekiem. Występują w bardzo dużych ilościach w mózgach osób z chorobą Alzheimera, co oznacza, że ostropest plamisty może być potencjalnie stosowany w leczeniu tego schorzenia.

Pozostałe działania prozdrowotne ostropestu

Większość potencjalnych właściwości ostropestu plamistego nie została potwierdzona w wystarczającej ilości badań na ludziach. Prowadzone są badania na zwierzętach i badania z wykorzystaniem linii komórkowych, jednak to za mało, aby móc jasno stwierdzić, że ostropest pomaga w leczeniu schorzeń u ludzi. Ekstrakty mają jednak bardzo duży potencjał i prawdopodobnie z czasem będzie przybywać badań analizujących działanie ostropestu na ludzi.

Właściwości i działania ostropestu plamistego obejmują:

  • aktywność immunomodulującą – ekstrakty z ostropestu w badaniach na gryzoniach wykazały poprawę odporności poprzez zwiększenie wydzielania limfocytów T, interleukin i zmniejszenie stężenia wszystkich typów immunoglobulin.
  • potencjalne działanie przeciwnowotworowe – badania (w większości in vitro) wskazują na zdolność sylimaryny w dużych stężeniach do hamowania namnażania się komórek rakowych, m.in. raka prostaty, pęcherza, jajnika, płuc, piersi, jamy ustnej, skóry, sutka, okrężnicy, wątroby. Brakuje jednak badań na ludziach pozwalających ocenić skuteczność terapii.
  • obniżanie poziomu glukozy na czczo, zmniejszanie stężenia hemoglobiny glikowanej i zwiększoną wrażliwość komórek na insulinę. Potrzeba dalszych badań wysokiej jakości w celu potwierdzenia potencjału przeciwcukrzycowego.
Ostropest - tabletki czy jego zmielona forma? Jak suplementować ostropest plamisty?

Ostropest mielony czy tabletki – co wybrać?

Ostropest jest dostępny w dwóch postaciach – jako mielone, odtłuszczone owoce oraz jako ekstrakt z owoców standaryzowany na zawartość sylimaryny. Tabletki z ostropestem mogą zawierać zarówno ekstrakt z owoców, jak i zmielone owoce umieszczone w kapsułce. Dlatego, żeby mieć pewność, co kupujemy, trzeba czytać listę składników na opakowaniu i ulotkę. Ostropest mielony można kupić w sklepach z tzw. zdrową żywnością, sklepach BIO, dużych supermarketach, aptekach i sklepach internetowych. Sprzedawany jest najczęściej w opakowaniach od 200 g do 1 kg. Im większe opakowanie, tym mniej zapłacimy za kilogram ostropestu mielonego.

Decydując się na zakup tabletek z ostropestem plamistym, lepiej postawić na te, które zawierają standaryzowany ekstrakt z owoców. To do ilości sylimaryny w tabletce (pojedynczej lub dziennej dawce) możemy odnosić skuteczność i działanie prozdrowotne. Dawka sylimaryny w tabletce z mielonym ostropestem jest tak samo trudna do oszacowania, jak kupując ostropest mielony w opakowaniu. Zawartość sylimaryny różni się bowiem znacznie w owocach zależnie od miejsca i warunków uprawy ostropestu. Zatem działanie prozdrowotne jest trudne do przewidzenia, a koszt takich tabletek jest dużo wyższy niż koszt zakupu kilograma mielonych owoców ostropestu.

Tabletki z ekstraktem z ostropestu są pewniejsze, jeśli oczekujemy konkretnego działania sylimaryny (oczywiście w oparciu o właściwe dawki i odpowiednio dobrany czas suplementacji). Ostropest mielony jest natomiast świetnym dodatkiem do codziennej diety, który będzie wspierał pracę wątroby i dostarczał antyoksydantów.

Jak stosować ostropest plamisty?

Ostropest plamisty mielony można stosować jako dodatek do diety podobnie jak inne nasiona i orzechy. Mielone owoce ostropestu plamistego łatwo włączyć do posiłków takich jak musli, owsianki, jogurt z otrębami, czy kasze z dodatkami. Można posypywać nimi sałatki, dodawać do past do pieczywa, zup i sosów.

Ostropest mielony można też stosować jako napar do picia. Jak go przygotować? 1 łyżeczkę mielonego ostropestu należy zalać 1 szklanką gorącej wody (nie wrzątkiem), zamieszać i pozostawić na około 10 minut. Napar taki należy ostudzić i wypić. Kiedy najlepiej pić napar z ostropestu? Przed czy po posiłku? Zgodnie z zaleceniami producentów preparatów aptecznych napar z ostropestu należy pić przed posiłkiem.

Dawkowanie ostropestu plamistego w tabletkach stosowane w badaniach naukowych wynosi zwykle od 200 do 600 mg ekstraktu na dobę. Przed rozpoczęciem przyjmowania suplementu ostropestu najlepiej zapoznać się z dawkowaniem zalecanym przez producenta w ulotce.

Ostropest plamisty, a odchudzanie - czy ma właściwości odchudzające? Czy stosowanie ostropestu plamistego jest bezpieczne?

Ostropest plamisty na odchudzanie?

Ostropest plamisty nie działa na odchudzanie. Nie jest to spalacz tłuszczu, ani żadna ze znanych substancji, które wspomagają proces odchudzania. Szukając opinii na forach, można spotkać głosy zarówno osób, które twierdzą, że schudły w wyniku stosowania ostropestu, jak i opinie negatywne. Ale ostropest plamisty nie jest ani substancją cudownie odchudzającą (bo takie nie istnieją), ani realnie wspomagającą odchudzanie. Jedyne jego działanie, które można powiązać ze wsparciem w dążeniu do prawidłowej masy ciała, dotyczy zwiększania wrażliwości tkanek na insulinę i obniżania poziomu glukozy na czczo we krwi. Lepsza kontrola gospodarki cukrowej rzeczywiście jest istotna w odchudzaniu, jednak pamiętajmy, że, aby chudnąć, nadal najważniejszy jest ujemny bilans kaloryczny.

Czy ostropest plamisty jest bezpieczny?

Przyjmowanie ostropestu plamistego w tabletkach i mielonego u większości osób jest bezpieczne. Skutki uboczne pojawiają się rzadko i mogą obejmować uczucie pełności w nadbrzuszu, gazy, mdłości, biegunkę i utratę apetytu.

Trzeba jednak wiedzieć, że w niektórych stanach i chorobach ostropest plamisty może powodować działania niepożądane. Ostropest plamisty może wywołać reakcje alergiczne szczególnie u osób uczulonych na karczochy, kiwi, ambrozję, stokrotki, nagietki i chryzantemy. Ze względu na wpływ na działanie estrogenów ostropestu nie powinni stosować pacjenci z chorobami estrogenozależnymi – endometriozą i niektórymi nowotworami. Osoby biorące leki obniżające poziom cukru we krwi również muszą podchodzić ostrożnie do suplementacji, gdyż ostropest plamisty może obniżać poziom glukozy i w połączeniu z lekami doprowadzić do hipoglikemii.

Ostropest plamisty wchodzi w interakcję w wieloma lekami metabolizowanymi w wątrobie. Przyjmując stałe leki, przed rozpoczęciem suplementacji ostropestem należy skontaktować się z lekarzem, aby dowiedzieć się, czy żaden ze stosowanych preparatów nie jest przekształcany w formę aktywną lub rozkładany w wątrobie. Ponadto ostropest zwiększa rozpad estrogenów, może zatem zmniejszać skuteczność leków zawierających estrogeny.

Rekomendowane produkty OstroVit
Lubisz ciasteczka?

Stosujemy je w sklepie do realizacji usług zgodnie z polityką prywatności. Mamy także produkty o smaku ciasteczek, może się skusisz?

Sprawdź produkty o smaku ciasteczek
Ciastko z kremem spróbuj!
Akceptuję
pixel