Lukrecja – właściwości prozdrowotne i skutki uboczne stosowania

Lukrecja – właściwości prozdrowotne i skutki uboczne stosowania

Lukrecja jest popularnym ziołem w Europie. Jako surowiec prozdrowotny stosuje się jej korzeń. Lukrecja jest też bardzo słodka, co wykorzystuje m.in. przemysł spożywczy i farmaceutyczny. Na co pomaga lukrecja? Jakie ma działanie i skutki uboczne? Dla kogo lukrecja jest szkodliwa?

Lukrecja – co warto o niej wiedzieć?

Lukrecja gładka (Glycyrhizza glabra) jest rośliną z rodziny bobowatych, dorasta do 1,5 m wysokości i kwitnie na fioletowo lub liliowo. Lukrecja daje owoce w postaci strąków, z których każdy zawiera 3-5 nasion. Jednak to ani nie kwiaty, ani nie owoce lukrecji mają znaczenie w ziołolecznictwie, a jej korzenie. Korzenie zbiera się późną jesienią lub wczesną wiosną. Pozyskuje się je z 3-4-letnich roślin, okorowuje, myje, a następnie suszy w niezbyt wysokich temperaturach.

Lukrecja rośnie naturalnie w krajach basenu Morza Śródziemnego – Hiszpanii, Włoszech, Grecji i Turcji, a także w Syrii, Iranie oraz w Azji Południowo-Zachodniej. Uprawia się ją w wielu krajach, w tym w Polsce. Uprawę lukrecji w Europie Zachodniej i Środkowej rozpowszechnili benedyktyni w XV wieku.

Nazwa botaniczna lukrecji Glycyrhizza pochodzi z języka greckiego od słów „glykis”, co oznacza „słodki” oraz „rhiza” czyli „korzeń”. Zatem lukrecja to „słodki korzeń”, a polskie ludowe określenie tej rośliny brzmi „słodnia”. Wszystkie nazwy lukrecji, również w innych językach, podkreślają jej słodki smak. Lukrecja jest na tyle słodka, że próbowano nią nawet zastąpić cukier z trzciny cukrowej. Wykazuje słodycz 60 razy większą niż sacharoza.

Lukrecja była stosowana leczniczo równolegle już w starożytnej Grecji i Rzymie oraz Chinach i Indiach. Tradycyjnie lukrecja była wykorzystywana jako wsparcie:

  • na liczne dolegliwości przewodu pokarmowego, np. wrzody żołądka, kolki i wzdęcia,
  • w chorobach górnych dróg oddechowych, takich jak kaszel, astma, zapalenie migdałków i ból gardła,
  • na padaczkę,
  • obniżający gorączkę,
  • podnoszący libido,
  • na reumatyzm,
  • na upławy,
  • w łuszczycy,
  • na malarię,
  • przy krwotokach,
  • na żółtaczkę.

Współczesna nauka bada potencjał leczniczy lukrecji. Wydaje się, że w jej korzeniu nie ma tak szerokiego działania, jakie wynika z jej tradycyjnych zastosowań, jednak prezentuje właściwości prozdrowotne w niektórych stanach chorobowych.

Poza ziołolecznictwem lukrecja jest wykorzystywana powszechnie w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym. Dzięki słodkiemu smakowi lukrecji używa się w produkcji słodyczy, napojów oraz do maskowania nieprzyjemnego smaku leków.

Wykorzystywanie lukrecji w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym. Czy substancje zawarte w korzeniu lukrecji działają leczniczo na choroby oddechowe, gorączkę, czy reumatyzm?

Z czego wynikają właściwości lukrecji – substancje aktywne

Korzenie lukrecji zawierają bioaktywne fitozwiązki z grup flawonoidów (m.in. likwirtyna, ramnolikwirylina, likwirytygenina), saponin, polifenoli i związków lotnych, które wchodzą w skład olejków eterycznych. Najważniejszym składnikiem lukrecji jest saponina o nazwie glicyryzyna. To jej aktywności i mechanizmom działania poświęca się najwięcej badań i głównie obecności glicyryzyny przypisuje się właściwości lukrecji. U ludzi glicyryzyna może być metabolizowana i przekształcana w kwas glicyretynowy, a zatem działanie farmakologiczne glicyryzyny jest podobne do działania kwasu glicyretynowego. Glicyryzyna jest także w większości odpowiedzialna za skutki uboczne stosowania lukrecji.

Mechanizmy działania lukrecji opierają się na właściwościach przeciwzapalnych, przeciwutleniających, przeciwwirusowych, antyagregacyjnych i hepatoprotekcyjnych.

Lukrecja – działanie prozdrowotne

Korzeń lukrecji ma udowodnione naukowo działanie przede wszystkim w obrębie przewodu pokarmowego, w infekcjach górnych dróg oddechowych i w różnego rodzaju zakażeniach wirusowych i bakteryjnych.

Korzeń lukrecji na katar i kaszel

Ze względu na obecność glicyryzyny korzeń lukrecji wykazuje wyraźne działanie sekretolityczne (rozrzedzające wydzieliny), wykrztuśne, przeciwdrobnoustrojowe, a dzięki obecności związków flawonoidowych – rozkurczowe na mięśnie gładkie oskrzeli. Te właściwości potwierdzone naukowo wyjaśniają skuteczność stosowania lukrecji w infekcjach górnych dróg oddechowych, katarze i kaszlu.

Działanie lukrecji na układ pokarmowy

Działanie przeciwzapalne lukrecji wynika ze zwiększonego wydzielania glikokortykosteroidów, wpływu na metabolizm kwasu arachidonowego znanego z działania prozapalnego, hamowanie syntezy prostaglandyny E2, a także zdolności hamowania aktywności fosfolipazy A. Te mechanizmy sprawiają, że lukrecja działa przeciwzapalnie na błony śluzowe przewodu pokarmowego, przyspiesza proces gojenia wrzodów żołądka i dwunastnicy oraz ma aktywność immunosupresyjną. Przyspieszoną odnowę śluzówki przewodu pokarmowego stwierdzono przy stosowaniu ekstraktów z korzenia lukrecji, ale nie herbaty z lukrecji. Picie herbaty natomiast wystarczyło, aby w ciągu 15 dni zmniejszyć o 50% ilość wydzielanego kwasu solnego w żołądku. Działanie to może mieć znaczenie dla osób z nadmierną produkcją kwasu solnego i podrażnionym żołądkiem. Jednak dla osób z prawidłowym wydzielaniem może stanowić ryzyko niedoboru kwasu solnego i zaburzeń trawienia białka. Niewielkie badania z udziałem ludzi wykazały, że przyjmowanie ekstraktów z lukrecji może działać leczniczo na refluks i zgagę.

W badaniach na szczurach zauważono, że ekstrakty z lukrecji zwiększają wydzielanie trzustkowe oraz mogą działać ochronnie na komórki wątroby po zatruciu czterochlorkiem węgla. Mogą też stanowić strategię leczenia zapalenia wątroby typu C.

Przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne działanie lukrecji

Wykazano, że korzeń lukrecji ogranicza wzrost różnych wirusów RNA i DNA, takich jak opryszczka pospolita, półpasiec, ludzki wirus niedoboru odporności (HIV) oraz wirusowego zapalenia wątroby typu B i C. Ma również działanie przeciwbakteryjne wobec bakterii chorobotwórczych, m.in. Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty często u ludzi zasiedlający gardło), czy E. coli (przyczyna zatruć pokarmowych i problemów skórnych). Obiecujące wnioski pokazało jedno z badań z udziałem 120 osób, u których po 2 tygodniach stosowania lukrecji w połączeniu z klasyczną terapią zauważono wyraźnie niższy poziom bakterii Helicobacter pylori, niż przy podawaniu samej antybiotykoterapii. Eradykacja Helicobacter pylori jest bardzo trudna i często nieskuteczna, dlatego każda metoda zwiększająca ilość zabitych bakterii jest cenna.

Działanie przeciwbakteryjne korzenia lukrecji wykorzystuje się w leczeniu infekcji skóry i trądziku. W tym celu okłady stosuje się bezpośrednio na skórę.

Ponadto lukrecja działa przeciwpróchnicowo. Próchnica jest wywoływana przez obecność bakterii Streptococcus mutans, a korzeń lukrecji wykazuje wobec nich aktywność przeciwbakteryjną. Działanie takie zauważono w badaniu, w którym dzieciom podawano 2 razy w tygodniu przez 3 tygodnie bezcukrowe lizaki zawierające 15 mg korzenia lukrecji.

Suplementy na bazie lukrecji jej dawkowanie lukrecji, a właściwości zdrowotne. Lukrecja - jakie ma właściwości. Czy stosowanie lukrecji niesie ze sobą skutki uboczne?

Korzeń lukrecji – przeciwwskazania i skutki uboczne stosowania

Dziennie można przyjmować maksymalnie od 5 do 15 g sproszkowanego korzenia lukrecji, co odpowiada 200-600 mg glicyryzyny. Bez konsultacji z lekarzem nie należy przyjmować lukrecji dłużej niż 4-6 tygodni i w dawkach nie większych niż 100 mg glicyryzyny. Taka ilość uznawana jest przez WHO za bezpieczną dla większości osób dorosłych.

Długotrwałe stosowanie korzenia lukrecji i przekraczanie dozwolonych dawek powoduje skutki uboczne. Zalicza się do nich:

  • zatrzymanie wody i jonów sodowych, co skutkuje wystąpieniem obrzęków,
  • spadek poziomu potasu w organizmie,
  • zawroty głowy,
  • wzrost ciśnienia krwi,
  • ospałość,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • osłabienie mięśnia sercowego,
  • zaburzenia pracy nerek.

Korzeń lukrecji jest zabroniony do stosowania u osób cierpiących na choroby wątroby z zastojem żółci, marskość wątroby oraz niewydolność nerek. Niewskazane jest jego stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią. Jedno z badań wykazało, że spożycie lukrecji może wpływać na rozwój mózgu płodu i zaburzać zdolności poznawcze w późniejszym życiu. Antykoncepcja hormonalna zwiększa wrażliwość na glicyryzynę i również jest przeciwwskazaniem do stosowania korzenia lukrecji. Lukrecja wchodzi w interakcje z lekami lub powoduje podobne działanie do niektórych z nich. Dlatego lukrecji nie należy stosować, przyjmując środki obniżające poziom potasu, mając niski poziom potasu we krwi, lecząc nadciśnienie, przyjmując środki moczopędne, regulujące rytm pracy serca, rozrzedzające krew, stosując terapię hormonalne i przyjmując kortykosteroidy.

Jak stosować lukrecję?

Lukrecja jest dostępna w postaci tabletek do żucia, ekstraktu z korzeni w płynie, kapsułek, korzenia mielonego na proszek i suszonego korzenia w większych kawałkach. Lukrecji można używać na różne sposoby w celach zdrowotnych. Do stosowania na skórę poleca się mieszanie zmielonego korzenia z żelem z aloesu. Na ból gardła, kaszel i katar można przygotować odwar z korzenia (zalać kawałki korzenia lukrecji gorącą wodą i pozostawić pod przykryciem na kilka minut). Taka forma podania często nazywana jest herbatą z lukrecji, choć właściwie nie jest to herbata. W sklepach zielarskich dostępne są jednak herbatki ziołowe z dodatkiem lukrecji. Natomiast ekstrakty z korzenia dodaje się do napojów lub przyjmuje pod język.

Trzeba pamiętać, że stosowanie lukrecji nie jest zupełnie bezpieczne i może wywoływać poważne skutki uboczne. Na własną rękę nie należy stosować lukrecji w żadnej postaci dłużej niż 4-6 tygodni.

Rekomendowane produkty OstroVit
Lubisz ciasteczka?

Stosujemy je w sklepie do realizacji usług zgodnie z polityką prywatności. Mamy także produkty o smaku ciasteczek, może się skusisz?

Sprawdź produkty o smaku ciasteczek
Ciastko z kremem spróbuj!
Akceptuję
pixel