Tyrozyna – rola w organizmie, źródła w żywności, potencjalne działanie

Tyrozyna – rola w organizmie, źródła w żywności, potencjalne działanie

Tyrozyna jest aminokwasem – jednym z 20 podstawowych budulców białek. Rolą tyrozyny w organizmie jest m.in. udział w produkcji niektórych hormonów i neurotransmiterów. Zgodnie z wytycznymi WHO człowiek potrzebuje dziennie 25 mg tyrozyny na kilogram masy ciała. Czy dieta dostarcza wystarczających ilości tyrozyny? Na co pomaga tyrozyna? Dla kogo suplementacja może okazać się pomocna?

Tyrozyna – rola w organizmie człowieka

Tyrozyna należy do 20 aminokwasów wchodzących w skład białek budujących organizm człowieka. Zalicza się ją do aminokwasów warunkowo niezbędnych, a jej prekursorem jest fenyloalanina. Oznacza to, że jeśli dieta dostarcza wystarczającej ilości fenyloalaniny, organizm sam produkuje tyrozynę w niezbędnych dla niego ilościach. Przy niedoborze fenyloalaniny tyrozyna musi być spożywana z jedzeniem. Osoby chorujące na fenyloketonurię, które nie mogą spożywać żywności z fenyloalaniną, muszą przyjmować suplementy tyrozyny.

Tyrozyna i L-tyrozyna to określenia na tę samą substancję – biologicznie aktywną formę tyrozyny. Obok L-tyrozyny istnieje jeszcze D-tyrozyna, ale nie ma ona znaczenia dla zdrowia, a w białkach występuje w marginalnych ilościach.

Jakie funkcje tyrozyna pełni w organizmie człowieka?

  • Jest niezbędna do syntezy hormonów – tyroksyny produkowanej przez tarczycę, adrenaliny i noradrenaliny (tzw. hormonów stresu) wytwarzanych w nadnerczach.
  • Stanowi składnik barwników krwi i mięśni transportujących tlen – hemoglobiny i mioglobiny.
  • W specyficznych warunkach może być z niej wytwarzana zarówno glukoza, jak i ciała ketonowe – może stanowić źródło energii dla mózgu, jeśli w organizmie występuje niedobór energii.
  • Jest substratem do produkcji melanin – barwników skóry, włosów i naczyniówki oka.
  • Uczestniczy w produkcji neurotransmiterów – dopaminy, epinefryny i norepinefryny.
  • Występuje w organizmie również w stanie wolnym, a nie tylko w składzie białek, hormonów i enzymów. Funkcje wolnej tyrozyny są nadal badane.

Polecane produkty z tyrozyną

L-tyrozyna – działanie prozdrowotne

L-tyrozyna może być wykorzystywana jako suplement usprawniający pracę mózgu i całego układu nerwowego. L-tyrozyna może wpływać pozytywnie na pamięć i zdolności poznawcze, ale wydaje się, że jedynie wtedy, gdy człowiek wystawiony jest na działanie stresu fizycznego i emocjonalnego. Stres jest bowiem czynnikiem, który oddziałuje negatywnie na rozumowanie i pamięć poprzez obniżenie dostępności neuroprzekaźników. Z badań naukowych wynika, że:

  • L-tyrozyna może poprawiać sprawność umysłową w stresujących warunkach takich jak trening wojskowy, stres wywołany przeziębieniem lub stres wywołany hałasem.
  • L-tyrozyna może poprawiać pamięć w stresujących warunkach, m.in. podczas wykonywania wielu zadań jednocześnie i w stresie wywołanym zimnem.
  • L-tyrozyna może zwiększać czujność u osób, które śpią zbyt krótko. W jednym z badań wykazano, że przyjmowanie 150 mg tyrozyny na kg masy ciała wydłuża czas czuwania o 3 godziny w porównaniu z placebo.
  • L-tyrozyna może poprawiać pamięć i zdolności poznawcze u osób pozbawionych snu. Niedobór snu jest również czynnikiem stresogennym.

Produkty bogate w tyrozynę

Tyrozyna występuje we wszystkich białkach. Zatem można ją znaleźć praktycznie w każdym produkcie spożywczym, jednakże często w niewielkich ilościach. Przeciętnie tyrozyna stanowi 3,2% wszystkich aminokwasów w białkach. Najwięcej tyrozyny można dostarczyć do organizmu, jedząc mięso, ryby, produkty sojowe, nabiał i jajka, a także nasiona i orzechy. W bardzo wysokim stężeniu, w porównaniu z innymi źródłami, tyrozyna jest obecna w kazeinie – białku mleka. Nazwa tyrozyny pochodzi od greckiego słowa „tyri”, które oznacza „ser”, co wskazuje na jej wysoką zawartość w nabiale. Podczas dojrzewania produktów spożywczych, np. suszonego mięsa, sera czy wina, ilość tyrozyny wzrasta. Produkty bogate w tyrozynę to:

  • mięso: wołowina, wieprzowina,
  • ryby: łosoś, tuńczyk, dorsz,
  • drób: kurczak, indyk,
  • tofu, mleko sojowe i inne produkty na bazie soi,
  • nabiał: białe sery, żółte sery, mleko,
  • suche nasiona roślin strączkowych: fasola, soczewica,
  • nasiona i orzechy: sezam, pestki dyni,
  • ryż dziki.
Suplementacja tyrozyny jest elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Stosowanie tarczycy nie jest zalecane osobom cierpiącym na nadczynność tarczycy. Należy do grupy aminokwasów endogennych.

Suplementacja i dawkowanie L-tyrozyny

Według Światowej Organizacji Zdrowia zapotrzebowanie organizmu na L-tyrozynę wynosi 25 mg na kilogram masy ciała. Większość osób dostarcza niezbędne ilości L-tyrozyny z dietą. Suplementację mogą rozważyć weganie, ponieważ ich dieta jest uboższa w białko niż standardowa, a zatem uboższa w L-tyrozynę.

Jak wynika z wczesnych badań naukowych L-tyrozyna może pomagać poprawiać pamięć i zdolności poznawcze w stresujących warunkach, a także zwiększać uwagę po bezsennej nocy. Dawkowanie L-tyrozyny najczęściej rekomendowane przy przyjmowaniu suplementu z wyżej wymienionych przyczyn wynosi 100-150 mg aminokwasu na kg masy ciała dziennie. L-tyrozynę najlepiej przyjmować przed posiłkami, a dzienną dawkę rozłożyć na 3 porcje.

W celu poprawy wydolności sportowej osoby sięgają po dawki L-tyrozyny na poziomie 500-2000 mg na 30-60 minut przed treningiem.

Kto powinien unikać tyrozyny?

Tyrozyna w większych dawkach może być szkodliwa dla osób nadwrażliwych na tyraminę. Tyramina, podobnie jak histamina, jest aminą biogenną o funkcjach biologicznych. Osoby nadwrażliwe mogą doświadczać migren w wyniku spożycia produktów bogatych w tyraminę, ale także w tyrozynę, gdyż tyrozyna może być przekształcana do tyraminy. Jeśli dokuczają ci częste migreny, przyjrzyj się swojej diecie.

Tyrozyna może wchodzić w interakcję z lekami przeciwdepresyjnymi z grupy inhibitorów monoaminooksydazy (MAOI), zatem suplementacji powinny unikać osoby przyjmujące te lekarstwa.

Przy nadczynności tarczycy i nadmiarze hormonów T3 oraz T4 przyjmowanie tyrozyny jest niewskazane. Jest ona bowiem składnikiem budującym te hormony i może przyczynić się do jeszcze silniejszego wzrostu ich stężenia w organizmie.

Osoby z chorobą Parkinsona, które przyjmują L-dopa, muszą pamiętać, aby stosować tyrozynę z co najmniej kilkugodzinnym odstępem między lekami. Tyrozyna i L-dopa konkurują o wchłanianie w jelicie cienkim, dlatego skuteczność preparatu może być zaburzona przy stosowaniu obu substancji jednocześnie.

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Akceptuję
pixel