GABA – rola w organizmie. Czy suplementy GABA działają?

GABA – rola w organizmie. Czy suplementy GABA działają?

GABA jest najważniejszym neuroprzekaźnikiem hamującym – zmniejszającym napięcie, lęk, niepokój, umożliwiającym zasypianie. Z jego niedoborem wiąże się wiele chorób o podłożu nerwowym. Jak działa GABA? Czy suplementacja GABA zwiększa jego stężenie w mózgu? Na co suplementy pomagają, a na co nie?

Co to jest GABA?

GABA, czyli kwas gamma-aminomasłowy, jest neuroprzekaźnikiem w układzie nerwowym. Rolą neuroprzekaźników (neurotransmiterów) jest udział w transporcie informacji między komórkami układu nerwowego. GABA ma strukturę aminokwasu, dlatego zalicza się go do neuroprzekaźników aminokwasowych. Jest to jednak aminokwas niebiałkowy. Organizm nie używa go do budowy białek. Kwas gamma-aminomasłowy jest wytwarzany w organizmie z innego aminokwasu, tym razem białkowego – glutaminianu.

GABA to główny neurotransmiter hamujący układu nerwowego człowieka. Najogólniej jego działanie powoduje blokowanie lub hamowanie pewnych sygnałów w mózgu i zmniejszenie aktywności układu nerwowego. Dlatego mówi się, że GABA ma działanie uspokajające, zmniejszające niepokój, napięcie i strach. GABA ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego (OUN), gdzie ~60-75% wszystkich synaps jest GABA-ergicznych, czyli hamujących.

GABA – zasada działania w układzie nerwowym

Aby działanie GABA było widoczne, musi on połączyć się z jednym z receptorów – GABAa lub GABAb. Receptory GABA są receptorami jonotroficznymi, co oznacza, że po połączeniu z GABA dochodzi do otwarcia powiązanego kanału jonowego, który przepuszcza cząsteczki naładowane dodatnio lub ujemnie. Receptory GABAa przepuszczają ujemne jony chlorkowe Cl-, a receptory GABAb – dodatnie jony potasowe. Wpływają one na polaryzację błony komórki nerwowej i sprawiają, że prawdopodobieństwo przekazania impulsu nerwowego do kolejnej komórki jest mniejsze. W ten sposób dochodzi do hamowania, wyciszania reakcji organizmu.

Polecane produkty z GABA

Rola GABA w organizmie człowieka

GABA jako szeroko rozpowszechniony w układzie nerwowym neuroprzekaźnik hamujący wpływa na bardzo wiele zachowań. Obejmują one kontrolę lęku i reakcję na stres, rytm okołodobowy i regulację snu, wpływ na pamięć, nastrój, ciśnienie krwi, a nawet odczuwanie bólu. Niski poziom GABA lub zaburzenia funkcjonowania układu GABA-ergicznego są zaliczane do przyczyn nadmiernej reakcji na ostry i przewlekły stres, zaburzeń lękowych oraz zaburzeń snu takich jak bezsenność. Stąd w leczeniu tych schorzeń stosuje się środki, które zwiększają wiązanie GABA z jego receptorami i wzmacniają w ten sposób sygnały hamujące, zmniejszając odczuwanie niepokoju i stresu, przyspieszając zasypianie i zmniejszając liczbę wybudzeń ze snu.

Trzeba zauważyć, że w leczeniu niedoborów GABA nie podaje się neuroprzekaźnika doustnie, a wprowadza środki, które zwiększają jego dostępność dla komórek nerwowych.

GABA w żywności

GABA jest mało rozpowszechniony w produktach spożywczych. Można go znaleźć w herbacie, pomidorach, soi, skiełkowanym ryżu, czy w żywności fermentowanej za pomocą bakterii fermentacji mlekowej. Należą do niej m.in. jogurty, kimchi, kiszona kapusta, kiszona cytryna, miso, tempeh, kombucha, sos sojowy i rybny. Wyższa zawartość GABA w produktach fermentowanych jest wynikiem jego wytwarzania przez mikroorganizmy.

Co się dzieje z GABA w organizmie po jego spożyciu?

Naukowcy nie są zgodni w tym temacie. Długo uważano, że GABA nie przekracza bariery krew-mózg. Obecnie jedne badania dowodzą, że GABA przyjęty doustnie dostaje się do mózgu tylko w niewielkich ilościach, natomiast inne – wręcz przeciwnie, że ilości te są znaczące. Badacze sugerują też, że GABA może wpływać na obwodowy układ nerwowy poprzez oś jelita-mózg. Ale, jak jest na pewno i co dokładnie dzieje się z GABA przyjętym doustnie, czy to z żywnością, czy w postaci suplementu, tego nie dowiedziono jeszcze naukowo.

Suplementy diety GABA (kwas gamma aminomasłowy) mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety.

Dlaczego ludzie stosują suplementy GABA?

Niska zawartość GABA w pożywieniu i ogromne nadzieje pokładane w nim względem działania na redukcję stresu i problemów ze snem oraz poprawę nastroju sprawiły, że dostępność suplementów diety zawierających kwas gamma-aminomasłowy jest bardzo duża. Ludzie sięgają po GABA z powodu:

  • niepadaczkowych zaburzeń napadowych,
  • zaburzeń nastroju,
  • depresji,
  • choroby Parkinsona,
  • ADHD,
  • niepokoju,
  • zaburzeń snu,
  • ataków paniki.

Wpływ suplementacji GABA na stres i zasypianie

Dotychczas wiadomo, że GABA może być pomocny w redukcji stresu i przy zaburzeniach snu, co wykazał systematyczny przegląd dostępnych badań naukowych opublikowany w 2020 roku.

Działanie GABA na stres jest uzależnione od dawki. W badaniach podawano GABA w ilości od 2 do 100 mg. Uważa się, że dawki poniżej 30 mg oddziałują wyłącznie na autonomiczny układ nerwowy (AUN), a wyższe są w stanie przeniknąć barierę krew-mózg i wpływają także na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Spadek markerów stresu obserwowano po 30 minutach od przyjęcia GABA.

GABA może wpływać korzystnie na przyspieszanie zasypiania, aby efekt działania GABA był widoczny, należy przyjmować go na 30-60 minut przed snem przez przedłużony okres, co najmniej kilku dni. Jednorazowe dawki nie wykazują skuteczności w badaniach. Ilości GABA, które dają pozytywny efekt przyspieszający zasypianie wahają się w przedziale 100-300 mg dziennie.

Z badań wynika, że biosyntetyczny GABA w suplementach diety jest mniej skuteczny niż GABA w żywności. Może to wynikać z obecności w pokarmach innych substancji wpływających na układ nerwowy i nasilanie efektu działania GABA.

Lubisz ciasteczka?

Stosujemy je w sklepie do realizacji usług zgodnie z polityką prywatności. Mamy także produkty o smaku ciasteczek, może się skusisz?

Sprawdź produkty o smaku ciasteczek
Ciastko z kremem spróbuj!
Akceptuję
pixel